Komt de de ereader uit de oude tijd?

Dit weekend weer eens een avondje in de kroeg gezeten om bij te praten met mijn goede vriend Marcel. Halverwege de avond zaten we in chinees restaurant Feng op ons eten te wachten toen Marcel  zijn iPhone weer eens wilde demonstreren: heb je deze app. al gezien?

Marcel ziet zichzelf als kleine zelfstandige, hij heeft een klein organisatiebureau en werkt als lobbyist. Hij vindt mijn werk wel aardig maar in die gesubsidieerde sector van mij weten we natuurlijk niet hoe het er in de echte wereld aan toe gaat. Als ik wel eens probeer uit te leggen wat web 2.0 is of wat Twitter inhoudt laat ie me braaf uitpraten maar echt serieus neemt hij dat allemaal niet. Hij vindt mij een digibeet omdat ik geen Ipod heb en ook geen Iphone, want dat is pas vernieuwing.

Toen hij weer eens zo druk bezig was met zijn supertelefoon vroeg ik of hij al eens aan een ereader had gedacht (want hij leest wel..). Hij had nog nooit van een ereader gehoord en toen ik uitlegde wat dat was kon zijn verbazing niet op. “Waarom zou je nóg een apparaat kopen als je al een telefoon hebt en een laptop? Daar kun je toch alles op lezen wat je wil?” Toen ik probeerde uit te leggen dat je op zo’n e-reader veel beter kunt lezen dan op een laptop vanwege de E-inkt en dat je er ook aantekeningen in kunt maken werd zijn verbazing nog groter.  ”Ja maar, dat is uit de oude tijd! Degene die dat bedacht heeft hangt nog veel te veel aan een papieren boek. Waarom zou je iets digitaals maken dat net zo werkt als een gewoon boek? Dat is toch geen voordeel?”

Ik sputterde nog wat tegen maar Marcel liet zich niet overtuigen. Hij vond dat weer zo’n raar bedenksel van mensen die de vooruitgang niet onder ogen willen zien. Ik op mijn beurt vond Marcel weer zo iemand die aan zijn nieuwe speelgoedje hecht en niet wil zien dat de wereld groter is dan zijn eigen speeltuintje.

Maar zijn verbazing zit nu al twee dagen in mijn hoofd en ik weet niet zo goed wat ik er mee aan moet want hij heeft toch wel een punt vind ik. Ik heb geen ereader en ben ook niet plan om er op korte termijn een te gaan kopen. Daar heb ik geen andere reden voor dan mijn gevoel: “een papieren boek voelt lekkerder”. Maar zou daar ook bij meespelen dat ik het onbewust ook iets onnatuurlijks vond hebben, zo’n digitale versie van iets analoogs? En heeft Marcel nou de vinger op een pijnlijke plek gelegd?

Wat daarbij ook meespeelde was het geweldige stuk van Tyler Cowen dat ik las: Three tweets for the web. Ik ben erg onder de indruk van de manier waarop hij (heel beeldend) uitlegt hoe alle mogelijkheden die het internet biedt onze manier van leven veranderd heeft. Ik weet nog niet precies hoe ik Marcel aan Tyler Cowen kan koppelen, maar dat komt misschien nog wel.

Gelezen

Het is niet mijn gewoonte om op dit blog over boeken te schrijven die ik gelezen heb, dat laat ik liever aan schrijverdezes over. Die leest veel meer dan ik en kan er boeiend over schrijven. Maar ik ben bevangen door een enorme zendingsdrift met betrekking tot dit boek dus ik ga het toch proberen.

P.F. Thomése zat bij mij in het vakje zeer literair:  “ooit nog eens wat van lezen want hij schijnt wel goed te zijn maar dat doe ik wel als ik zin heb in zware kost”. Ik heb hem één keer zien optreden, op Dijkshoorns Weerwoord Live, in Paradiso. Na een aantal flamboyante optredens van Nico en zijn vrienden struikelde Thomése nogal schutterig het toneel op en las met zachte en licht bekakte stem een tamelijk onbegrijpelijk fragment uit zijn nieuwe boek voor. Hij leek opgelucht dat hij na 5 minuten het podium weer mocht verlaten. Nico was oprecht blij en trots dat Thomése aanwezig was en dat vatte ik op als aanbeveling. Maar nog steeds: zwaar, want onbegrijpelijk.

Uiteindelijk is het er dan toch van gekomen en ik ben helemaal bekeerd. Al neem ik aan dat J.Kessels the novel niet representatief is voor Thoméses oeuvre. De NBD annotatie luidt: Twee oudere jongeren toeren in een walm van sigarettenrook en country-muziek van Tilburg naar de rosse buurt van Hamburg om een precair klusje te klaren. Formeel klopt die beschrijving maar hij is wel heel tuttig en daarmee wordt het boek echt tekort gedaan. De achterflap komt meer in de buurt: het krankzinnige verslag van een ongewenste reis van de schrijver P.F. Thomése met zijn beste vriend (en favoriete personage) J. Kessels naar Sankt Pauli, Hamburgs uitgewoonde hoerenbuurt, en weer terug naar Tilburg.

Het boek is door de kritiek welwillend ontvangen, al heb ik het idee dat sommige recensenten niet goed wisten wat ze er nou mee moesten. Wat mij betreft is het boek gedeeltelijk een pastiche. In de eerste hoofdstukken moest ik steeds aan High fidelity van Nick Hornby denken: ook zo’n semivolwassen man die alleen maar over muziek kan praten. Maar al snel schiet Thomése door en gaat het verhaal in de versnelling, over de kop en weer terug. Het is grof en geestig, en héél erg Brabants. Alleen een pastiche schrijven vond de schrijver waarschijnlijk te saai dus er zitten een aantal lagen (of laagjes?) in die ik niet allemaal heb begrepen maar die het wel interessant maken. Hij beweerde dat ik hem goed kende. Shit, ook dat nog. “Van vroeger”, expliceerde hij met de precisie van een schot hagel. Vroeger is een lange tijd, makker, dacht ik bij mezelf. Daarin kon veel voorgoed verloren raken. Meer in ieder geval dan je terug zou willen vinden. Een paar alinea’s verder komt de schrijver erachter dat de man aan de telefoon iemand uit zijn jeugd is wiens vader een snackbar had die Van Vroeger heette. En dat is natuurlijk de grap: want iedereen weet dat snackbars niet Van Vroeger heten, zeker niet in Tilburg. (De Hap of D’n Engel ja, maar niet Van Vroeger) Dus ervaring met Brabanders helpt wel om dit boek op zijn waarde te kunnen schatten lijkt me. Het feit dat die man met die licht bekakte stem hele platte teksten kan produceren maakt het wat mij betreft extra geestig.

Hij goochelt met werkelijkheid en fictie. Zo is de schrijver hoofdpersoon in zijn eigen boek (hij wil zich aan een Duitse hoer voorstellen met de woorden: Ich bin der Autor dieser Scheisse maar bedenkt dan dat zij waarschijnlijk niet in literatuur geïnteresseerd is) en hij reist rond met zijn goede vriend J. Kessels, hoofdpersoon in een eerder boek van hem. Thomése heeft een vriend die Kessels heet en die van muziek houdt maar je mag (voor zijn eigen geestelijke gezondheid) hopen dat hij in het echt minder zwartgallig is dan in dit boek. En de omhooggevallen manager Berend de Bray (die vroeger gewoon Bertje de Braaij heette) woont in Zaltbommel, de plaats waar Thomése volgens zijn eigen biografie een deftige jeugd heeft door gebracht. Die Berend is overigens ook onvergetelijk met zijn managementgebabbel uit een boekje.

Een aanrader voor mensen die bij zinnen als: ”En doet er voor mijn eigen ook maar een kroketje in leggen”  een schok van herkenning krijgen en dan op zijn minst gaan grinniken. En die van de snackbar-scenes uit Draadstaal houden.

Ik heb me inmiddels wat meer verdiept in Thomése en weet dat mijn vooroordeel in het geheel niet klopt dus ik zal mijn leven beteren en me onderdompelen in zijn oeuvre. Jammer dat ik zijn optreden op het Tilburgse Festival van Absurde gemist heb: moet een een hele bijzondere ervaring geweest zijn.

De bibliotheek als pompstation

 

Op e-readers.nl woedt op dit moment een kleine discussie over de vraag of de bibliotheek nog wel bestaansrecht heeft. Het merendeel van de aanwezigen vindt het vanzelfsprekend dat de bibliotheek zal verdwijnen of dat er hoogstens nog een paar zullen overblijven om te fungeren als museum.

Aandoenlijk vind ik dat. Naïef ook. Wel verklaarbaar voor een site die volgens eigen zeggen probeert het digitale lezen te stimuleren. Als je ergens heel erg van overtuigd bent heb je nogal eens de neiging om oogkleppen op te hebben en dat geeft niet. Maar erg realistisch is het niet. Openbare bibliotheken hebben als taak om informatie toegankelijk te maken voor een zo groot mogelijk publiek en om het lezen te bevorderen. Op welke manier en met welke informatiedrager maakt niet uit: papieren boeken, luisterboeken, elektronische of digitale boeken. Zolang de taak van de bibliotheek blijft bestaan, zal de bibliotheek blijven bestaan.

Als we tenminste meegaan met de nieuwe techniek, want het is net zo naïef om te denken dat bibliotheken niks te vrezen hebben van alle technische en digitale ontwikkelingen. Toen de mensheid overstapte van het kleitablet naar de papyrusrol betekende dat ook niet het einde van de bibliotheek, het vroeg alleen om een andere manier van opslaan (en ben ik even blij dat ik daar niet bij was, zie de discussies al voor me….).

De maatschappij verandert en de bibliotheek verandert mee. Soms gaan de ontwikkelingen langzaam, nu gaan ze snel. En het zijn veel veranderingen die tegelijkertijd op ons afkomen, terwijl we ook nog zo onze eigen (personeels-) problemen hebben. Maar zolang we in onszelf blijven geloven en meebewegen met de tijd zullen we het redden. De openbare bibliotheek zal een andere vorm aannemen en een ander uiterlijk krijgen maar gaat niet kopje onder. 

En al helemaal als je met gemotiveerde medewerkers te maken hebt. Hier een artikeltje over een bibliobusmedewerkster uit Beverly (Massachusetts, VS) die met haar eigen auto boeken ging rondbrengen toen de bibliobus stuk was. Professioneel of juist niet, het toont wel betrokkenheid en de behoefte van de leners aan persoonlijk contact. Ook een van de sterke punten van de bibliotheek.

Overigens zie ik de functie van pompstation wel zitten. Voor erbij dan…

Boeken die verboden worden

De laatste week van september is in de Verenigde Staten weer Banned Books Week. Als je het zo opschrijft klinkt het bijna gezellig maar het natuurlijk dramatisch dat zoiets nodig is. In het hele land besteden boekhandels en bibliotheken aandacht aan verboden boeken.

Het verbieden van boeken is in de Verenigde Staten veel “gewoner” dan bij ons. Dan gaat het niet om officiële staatscensuur waarbij een boek van overheidswege verboden wordt maar om scholen of bibliotheken die door ouders of de plaatselijke politiek gedwongen worden om boeken uit de collectie te verwijderen.  Het vervreemdende aan de situatie is dat mensen die proberen boeken te verbannen vinden dat ze goede bedoelingen hebben omdat het vaak gaat om kinderboeken die te moeilijk of te zwaar gevonden worden en waartegen kinderen beschermd moeten worden. Maar een boek verbieden kan nooit de oplossing zijn, ik schreef er al eerder over. 

In mijn tijd bij de bibliobussen heb ik menig discussie met christelijke schooldirecteuren gevoerd over onze collectie en meestal kon ik ze wel overtuigen. In de openbare bibliotheek weren wij geen boeken vanwege de inhoud maar het staat elke ouder of leerkracht vrij om dat op individueel niveau wel te doen.

Het blijft bizar om te zien dat er in Amerika vorig jaar 513 pogingen zijn gedaan om boeken te weren. Van de  Most Chalenged Books uit 2008 ken ik alleen De vliegeraar (ja inderdaad, die staat ook op de lijst), op nummer een staat een prentenboek over pinguïns. 

De website van de ALA biedt erg veel informatie, ze zijn duidelijk erg betrokken bij de actie. Met lekker veel verschillende titellijsten (we blijven bibliothecarissen..), gerangschikt op jaar (diverse jaren) of op auteur en zelfs aparte lijsten voor “authors of color”. Er is ook een lijst van klassiekers die verboden zijn en daar heb ik vol verbijstering naar zitten kijken. Want dat sommige boeken in een ver verleden misschien minder lekker lagen en dus geweerd werden snap ik nog wel maar dat Slaughterhouse Five van Vonnegut in 1996 van een leeslijst wordt gehaald omdat het te gewelddadig zou zijn is toch wel bizar (voor degenen die het niet gelezen hebben: het gaat over het bombardement op Dresden tijdens WO 2). En dat  Lord of the Rings in 2001 bij een kerk verbrand (!!) wordt omdat het satanisch zou zijn is helemaal verbijsterend.

Voor het geval je denkt dat zoiets alleen voorkomt in achtergebleven gebieden in het wilde westen is er een mooie googlemap gemaakt die het tegendeel bewijst.  Land of the free, yeah right.

Bibliotheekvernieuwing vergeet het lezen

 

Dat het niet goed gaat in bibliotheekland is een open deur: minder uitleningen, minder vragen en minder leners. We zijn met zijn allen druk bezig om het tij te keren maar ik vraag me eerlijk gezegd af of we wel op de goede weg zijn.

In zijn Nieuwsbrief Bibliotheekvernieuwing citeert Wim Keizer Hans van Velzen: Sinds de opening van de nieuwe Amsterdamse centrale bibliotheek is het aantal bezoekers verdubbeld, maar is het aantal uitleningen met slechts 30% toegenomen.“Die bezoekers hebben vaak een eigen laptop, maar komen dan toch naar de bibliotheek. Ze vinden het belangrijk om dingen samen te doen.” “De afname van het boekengebruik gaat heel snel.”

In onze vernieuwingsdrang wordt er door bibliotheken steeds meer getwitterd, geblogd en gehyved en de Projectgroep Bibliotheken is druk bezig met het optuigen van “de” digitale bibliotheek. Allemaal reuze belangrijk, dat weet ik wel, maar ik heb toch het gevoel dat we dat doen over de hoofden van onze klanten heen. Hans van Velzen zegt toch duidelijk dat de bezoekers niet komen vanwege de boeken maar omdat ze samen iets willen doen. Moeten we dat dan niet actiever stimuleren? In plaats van weer een retailproject op te starten of een digitale etalage te maken waardoor we de boeken nóg mooier kunnen presenteren en de klanten nóg beter kunnen verleiden.

Moeten we niet veel meer terug naar onze rol als leesbevorderaar en boekenadviseur? Ik las gisteren het requiem voor het boek van Francisco van Jole. Dat klinkt dramatischer dan het is: zijn nogal vage verhaal is terug te brengen tot de constatering dat het papieren boek vervangen zal worden door een digitaal boek maar dat er niet minder gelezen zal worden. En wij als bibliotheek waren toch van het lezen? De vorm van het boek maakt toch niet uit? Natuurlijk wel voor de interne organisatie van de bibliotheek maar het principe blijft hetzelfde. En ik krijg sterk het gevoel dat we dat te veel focussen op de vorm en niet op de inhoud, op het boek en niet op het lezen.

Dit weekend zag in de krant een grote advertentie met als kop Vriendschap in tijden van crisis. Het is een advertentie van een communicatiebureau waarin ze uitleggen dat in deze tijden van economische neergang één ding steeds belangrijker wordt en dat is vertrouwen en vriendschap. Belangrijker dan verleiding. En laat vertrouwen nou net iets zijn waar de bibliotheek goed in is… Waarom richten we ons niet veel directer op onze leners: maken we een bibliotheek waar mensen gestimuleerd worden om over boeken en lezen te praten. Met plekken waar je lekker kunt zitten, waar je mensen kunt ontmoeten die ook van lezen houden en waar mensen werken die verstand van boeken hebben. Dus geen generalisten die overal inzetbaar zijn, maar liefhebbers die met kennis van zaken kunnen adviseren over wat je nog meer kunt lezen als je zo genoten hebt van Tommy Wieringa. Schrijverdezes heeft al regelmatig gedroomd over een plek als deze (hier o.a.) en ik ben er steeds meer van overtuigd dat ze groot gelijk heeft. Ik denk dat we onze toekomst niet moeten beperken tot nog meer digitale toepassingen maar dat we ons ook heel sterk moeten gaan concentreren op het persoonlijke contact met de klant. Gebaseerd op kennis, vertrouwen en persoonlijke aandacht. Ik ga er over nadenken hoe dat er dan uit zou kunnen zien en ik kom er nog eens op terug. Misschien ook een leuk onderwerp voor het curriculum van de nieuwe Library School?  

De truck op de foto is overigens van de Johnson County Library (Kansas VS). Die hebben hun 4 vrachtautootjes een literair aanzien gegeven, mooie achtergrondinformatie op de website, actie eraan gekoppeld en klaar. Over uitstraling gesproken….

Mijn keuze uit de wereldliteratuur

 

Naar aanleiding van mijn post over de Boek meme rondom de BBC boekenlijst onstond er op het blog van Festina Lente een discussie over de betreffende lijst. Want er stonden (uiteraard?) geen Nederlandse titels op de lijst en in de discussie werden ook andere lijsten aangedragen die beter of representatiever zouden zijn. Maar op al die andere lijsten viel ook het nodige aan te merken dus vroeg ik me af of het niet leuk zou zijn om zelf zo’n lijst te maken. Gewoon al die lijsten naast elkaar leggen, in elkaar schuiven en dan flink wat wieden. Klonk simpel maar ook als een gigantische klus. Misschien later nog eens, als ik tijd had.

Maar wat een toeval: de dag nadat ik het voorstelde maakte ik mijn ongelukkige smak en kreeg ik opeens ontzettend veel tijd. Het heeft even geduurd maar hier is dan mijn keuze uit de verzamelde wereldliteratuur. Ik heb nog steeds niet het gevoel dat dit de ultieme lijst is maar ik heb besloten dat ik hem los moet laten, dus hier komt ie:

1  Emma – Jane Austen  

2  De Bijbel

3  Woeste hoogten – Emily Bronte

4  David Copperfield – Charles Dickens

5  Misdaad en straf – Fjodor Dostojewski

6  Alice in Wonderland -Lewis Carroll

7  De vanger in het graan – J.D. Salinger

8  Anna Karenina – L. N. Tolstoj

9  Winnie de Poeh – A.A. Milne

10 De boerderij der dieren - George Orwell

11 Honderd jaar eenzaamheid – Gabriel Garcia Marquez

12 Heer der vliegen – William Golding

13 Heerlijke nieuwe wereld – Aldous Huxley

14 Moby Dick – Herman Melville 

15 Ulysses – James Joyce

16 Madame Bovary – Gustave Flaubert

17 Hart der duisternis – Joseph Conrad

18 Ilias & Odyssee – Homerus 

19 Hamlet – William Shakespeare

20 Op zoek naar de verloren tijd – Marcel Proust 

21 Decamerone – Giovanni Boccaccio

22 Medea – Euripides 

23 Max Havelaar – Multatuli

24 Don Quichot van La Mancha – Miguel de Cervantes

25 Reis naar het einde van de nacht – Louis-Ferdinand Céline

26 De kleine prins – Antoine De Saint-Exupery

27 Gijsbrecht – Joost van de Vondel

28 Faust – Johann Wolfgang Goethe 

29 De pest – Albert Camus

30 De gedaanteverwisseling – Franz Kafka

31 Graaf van Monte Cristo – Alexandre Dumas

32 De kersentuin – Anton Tsjechov

33 Lijmen / Het been – Wilem Elsschot

34 Sprookjes – Hans Christiaan Andersen

35 Het Martyrium – Elias Canetti 

36 De goddelijke komedie – Dante Alighieri

37 Fabels van Aesopus

38 De avonden – Gerard Reve

39 Dode zielen – N.V. Gogol

40 Van den Vos Reynaerde

41 Robinson Crusoë – Daniel Defoe

42 Het verdriet van België – Hugo Claus 

43 De uitvreter / Titaantjes / Dichtertje – Nescio

44 Beminde – Toni Morrison 

45 Dracula – Bram Stoker

46 Lolita – Vladimir Nabokov

47 Historiën - Herodotus

48 Catch 22 – Joseph Heller

49 Rebecca – Daphne Du Maurier

50 De grote Gatsby – F Scott Fitzgerald

51 Oblomov – I.A. Gontsjarov

52 De avonturen van Sherlock Holmes – Sir Arthur Conan Doyle

53 Spaar de spotvogels – Harper Lee

54 Gevaarlijke liefde – Choderlos de Laclos

55 Kees de jongen – Theo Thijssen

56 Tijl Uilenspiegel

57 De stille kracht – Louis Couperus

58 Les misérables – Victor Hugo

59 Blokken / Knorrende beesten / Bint – F. Bordewijk

60 Gullivers reizen – Jonathan Swift

61 Pluk van de Petteflet – Annie M.G. Schmidt

62 De kelner en de levenden – Simon Vestdijk

63 Het portret van Dorian Gray – Oscar Wilde

64 Het achterhuis – Anne Frank

65 Van de koele meren des doods – Frederik van Eeden

66 Een nagelaten bekentenis – Marcellus Emants

67 Lady Chatterly’s minnaar – D.H. Lawrence

68 De druiven der gramschap – John Steinbeck

69 De Toverberg – Thomas Mann

70 De aanslag – Harry Mulisch

71 Dokter Zjivago – Boris Pasternak

72 Terug naar Oegstgeest – Jan Wolkers

73 Naar de vuurtoren – Virginia Woolf

74 Voor wie de klok luidt – Ernest Hemingway

75 De donkere kamer van Damocles – Willem Frederik Hermans 

76 Terugkeer naar Brideshead  – Evelyn Waugh 

77 Onderweg – Jack Kerouac

78 Camera Obscura – Hildebrand

79 Het rood en het zwart – Stendhal

80 Verhalen – Guy de Maupassant

81 Het bureau – J.J. Voskuil

82 Slachthuis vijf – Kurt Vonnegut

83 Alle mensen zijn sterfelijk – Simone de Beauvoir

84 Pippi Langkous – Astrid Lindgren

85 De duivelsverzen – Salman Rushdie

86 De wereld volgens Garp – John Irving

87 Frankenstein – Mary Shelley

88 Germinal – Emile Zola

89 Effi Briest – Theodor Fontane

90 Huckleberry Finn  - Mark Twain

91 Een kamer met uitzicht – E.M. Forster

92 In ongenade - J.M. Coetzee  

93 Breakfast at Tiffany’s – Truman Capote

94 Pygmalion – Bernard Shaw

95 De blikken trommel / Günther Grass 

96  De tijgerkat / G. Tomasi di Lampedusa

97 Schaaknovelle / Stefan Zweig 

98 American psycho – Brett Easton Ellis

99 Carmen – Prosper Merimée

100 Symposion – Plato

Verantwoording: het startpunt was de BBC lijst, die heb ik vergeleken met de lijsten van Sargasso en Perpetua zoals die in het blog van Festina werden genoemd en met de lijst die Leon op zijn blog presenteert. Verdere aanvulling heb ik gevonden bij de de Penguin classics en de Salamander klassiekers en bij mijn eigen smaak natuurlijk. De eerste 17 titels van de lijst zijn titels die in meer dan twee lijsten tegelijk voorkwamen, die leken me onaantastbaar. Verder heb ik een paar criteria gehanteerd:

- alleen proza, geen poëzie of essays, wel toneelstukken

- elke schrijver mag er maar één keer opstaan

- niet alleen literaire kwaliteiten tellen, ook het bredere cultureel-maatschappelijke verband telt mee

Nogmaals, deze lijst heeft geen enkele pretentie en er is over veel dingen te discussiëren. Ik heb zelf ook lang getwijfeld of ik nou bv. De stille kracht moest kiezen of Eline Vere, of Oliver Twist of een Christmas Carol. Sommige koos ik heel bewust, soms was de keuze willekeurig. En bij de allerlaatste controle (schrijf ik alle namen wel goed?) vielen er toch nog een paar titels af. Ik hoor graag wat er ontbreekt (mag alleen als je aangeeft wat er dan af moet) of waar ik een verkeerde keuze heb gemaakt.

Update 27/7: Op advies van Festina Lente is Julius Caesar vervangen door Herodotus en omdat volgens haar Symposion van Plato er in moest heb ik Jan Cremer het veld laten ruimen. Léon wees me er op dat Frederik van Eeden twee keer in de lijst stond dus moest de Kleine Johannes plaats maken voor De tijgerkat van Lampedusa. Op aandringen van Schrijverdezes heeft Coetzee een plekje in de lijst gekregen, dat ging ten koste van Raymond Chandler.

Dave Eggers is geweldig

Via Twitter kwam ik bij dit TEDfilmpje* van Dave Eggers terecht en ik vind het super. Waarschijnlijk ben ik bevooroordeeld want ik vond A Heartbreaking Work of Staggering Genius een van de beste boeken die ik de afgelopen 10 jaar heb gelezen maar toch.

Het filmpje duurt 25 minuten, dus ga er even voor zitten. Wacht even de eerste 5 minuten af want door de zenuwen heeft hij even tijd nodig om op gang te komen. Maar dan vertelt hij met veel humor over zijn 826 Valencia en hoe hij in dit kantoor van zijn uitgeverij in San Francisco ruimte vrijmaakte om kinderen met een taalachterstand te ondersteunen. Hij schakelde schrijvers en redacteuren in om kinderen te helpen met hun huiswerk en het geven van schrijfworkshops. Hij vertelt over de opstartproblemen die ze hadden maar vooral ook over de successen die ze boekten. Zijn “winkel” werd zo’n succes dat er inmiddels 6 filialen zijn, verspreid over de Verenigde Staten. Alleen al in San Francisco hebben ze 1400 vrijwilligers die kinderen helpen, die naar scholen gaan of die boeken uitgeven met verhalen die de kinderen zelf geschreven hebben.

Volgens mij zijn de belangrijkste redenen voor zijn succes:

1. Veel enthousiasme.

2. Veel humor (alle 826 vestigingen zijn vermomd als rare winkel).

3. Neem alle kinderen serieus, geef ze één op één aandacht.

4. Stel je dienend op, ook als je naar een school gaat. Vraag wat de behoefte is.

Hij kreeg een TEDprize in 2008, vandaar dit filmpje. Hij spreekt de wens uit (de TEDwish) om binnen een jaar 1000 van dit soort initiatieven te hebben. We zijn nu een jaar verder en hij is volgens mij een heel eind op streek: er is een website en overal zijn nieuwe initiatieven ontstaan om scholen te helpen. Ik weet niet of hij de 1000 gehaald heeft, daar blijft het updatefilmpje vrij vaag over. Het woord bibliotheek valt overigens nergens en dat is toch raar als de woorden book en read wel zo vaak gebruikt worden.

Kan zoiets ook in Nederland? Ik wil best af en toe ergens in Slotervaart kinderen gaan helpen met hun huiswerk, zeker als dat ook op zeer onregelmatige basis kan zoals hier.

Als afsluiting nog een filmpje, niet zo lang, maar heel ontroerend. Kinderen lezen voor uit hun brieven aan president Obama.

*weet niet waarom het me niet lukt om het filmpje te embedden, maar klik vooral even op de link.

Bibliotheek Encyclopedie

Encyclopædia Britannica, Eleventh Edition (1911)  Originally uploaded by Stewart

De VNG heeft vorige week een Encyclopedie voor Openbaar Bibliotheekbeleid uitgebracht, zelfs officieel overhandigd aan de minister.

De encyclopedie ziet er prachtig uit, met mooie glamourfoto’s van bibliotheken uit het hele land, het lijkt me een heel handig en werkbaar boekwerk. In alfabetische volgorde (moet wel als het over bibliotheekzaken gaat natuurlijk) worden de belangrijkste begrippen uit de branche behandeld: van basisbibliotheek, collectievorming en koepelconvenant tot vrijwilligers en zwaartepuntbibliotheken (zie WSF). De verschillende lemma’s worden afgewisseld met voorbeelden van vernieuwingsprojecten uit de branche als Biebsearch en WMO loket. En in de bijlagen staan handzaam een aantal stukken bij elkaar: de tekst van de wet op het cultuurbereik, de bestuurlijke afspraken, het innovatieprogramma, de certificeringsnorm, zelfs een format voor de lokale vernieuwingsagenda en verschillende organisatiemodellen voor basisbibliotheken. Kortom: heel volledig en alles bij elkaar.

Maar wel een beetje laat eigenlijk, dit handboek. Volgens mij zijn zelfs de meest hardnekkige besturen nu wel zo’n beetje klaar met de vorming van basisbibliotheken, die hadden dit waarschijnlijk een heel handig boekje gevonden tijdens het fusieproces. En over de bibliobussen wordt o.a. het volgende gezegd: De VNG ziet de bibliobus als een voorbeeld van een voorziening die voor individuele gemeenten niet betaalbaar te realiseren is. Daarmee heeft de bibliobus een typisch bovenlokaal karakter.(..) Bovendien betreurt de VNG het dat deze voorziening in de ene provincie wel en in de andere niet wordt ondersteund. Er ontstaat hierdoor een situatie van rechtsongelijkheid voor gemeenten. Het kalf is verdronken, de put is gedempt en nu betreurt de VNG het dat de provincies geen eenvormig beleid voeren. Slap gedoe. Toen de discussie rondom de bussen op zijn hoogst was heb ik nog wel eens geprobeerd het gesprek aan te gaan met de VNG maar meer dan een hulpeloos schouderophalen kon er niet af.

En nou ik toch bezig ben: kunnen we eens ophouden met die hele cultuur van afrekenen op cijfers? Ik begrijp best dat gemeentes en provincies willen weten wat met hun gemeenschapsgeld gebeurd maar inmiddels zijn er zoveel procedures en formulieren verzonnen dat je er gek van wordt. Hier ook weer: in de bijlagen eindeloze voorbeelden van verantwoordingsmodellen en kostentoerekening naar de verschillende kernfuncties. Een kleine bibliotheek mag per jaar 35.000 euro uitgeven aan de kernfunctie ontmoeting en debat, waarvan 20.000 aan personeelskosten en 15.000 aan materiële kosten. Waarom mag een bibliotheek dat bedrag niet zelf vaststellen? De bedragen zijn uit de richtlijnen gehaald (en die zijn volgens mij door ons zelf vastgesteld) dus het zal wel redelijk zijn, maar door het zo in deze encyclopedie op te nemen krijgen ze toch min of meer de status van voorschrift. De reactie van de VNG zal ongetwijfeld zijn dat dit maar een handreiking is en dat gemeentes hiermee het gesprek moeten aangaan met de bibliotheek om sámen vast te stellen wat lokaal gewenst is. Maar volgens mij overschat de VNG hiermee op een enorme manier zijn eigen leden.

Dit slaat elk initiatief dood en het vreet energie die niet ergens aan besteed kan worden. Vaak zijn dit soort situaties eindeloze papierschuiverij, niet bedoeld om inhoudelijk iets toe te voegen maar om de illusie te hebben dat er controle mogelijk is. (zoals een oud-directeur van mij ooit zei “als de ambtenaren bedrogen willen worden, dan bedriegen we ze toch gewoon?”) Maar er staat een jubelend verhaal in over de 3B-bibliotheek die gericht prestaties levert aan de gemeente, dus daar werkt het blijkbaar. Het zal wel persoonlijk zijn, ik gruwel er van.

Maar goed: een leuk boekje en ik zou het graag willen hebben voor mijn verzameling boeken over de geschiedenis van het openbare bibliotheekwerk. Heb geïnformeerd bij de VNG maar ze zijn op (ook raar voorraadbeheer overigens). Ze denken pas aan bijdrukken als de vraag ernaar overweldigend is. Dus als iedereen nou even gaat bellen….

BBC boek Meme: hoeveel heb jij er gelezen?

 

Een paar weken geleden kwam ik een  nieuwe boek Meme tegen, gebaseerd op de Big Read van de BBC. In december 2003 werd onder leiding van de BBC (en begeleid door een spectaculaire campagne) het beste boek ooit gekozen. De top 100 uit deze campagne was het uitgangspunt voor deze meme, enigszins aangepast en geactualiseerd.

 Instructie voor deze Meme:

1.  Kijk naar deze lijst en maak de boeken die je gelezen hebt vet.

2. Zet een sterretje (*) bij de boeken die je geweldig vindt.

3. Cursiveer de boeken die je van plan bent te lezen.

 

 1. Pride and Prejudice – Jane Austen

2 The Lord of the Rings – JRR Tolkien (ben halverwege deel twee gestopt, telt dus niet)

3 Jane Eyre – Charlotte Bronte

4 Harry Potter series – JK Rowling (moet het laatste deel nog)

5 To Kill a Mockingbird – Harper Lee

6 The Bible (waar een studie Kunstgeschiedenis al niet goed voor is)

7 Wuthering Heights – Emily Bronte

8 Nineteen Eighty Four – George Orwell

9 His Dark Materials – Philip Pullman

10 Great Expectations – Charles Dickens

11 Little Women – Louisa M Alcott*

12 Tess of the D’Urbervilles – Thomas Hardy

13 Catch 22 – Joseph Heller

14 Complete Works of Shakespeare (heb wel bijna alles gezien op toneel, maar dat is iets anders dan gelezen natuurlijk)

15 Rebecca – Daphne Du Maurier

16 The Hobbit – JRR Tolkien (die heb ik dan weer wel ooit met veel plezier gelezen)

17 Birdsong – Sebastian Faulks

18 Catcher in the Rye – JD Salinger

19 The Time Traveller’s Wife – Audrey Niffenegger (ben halverwege gestopt omdat ik het zo’n zeurboek vond)

20 Middlemarch – George Eliot

21 Gone With The Wind – Margaret Mitchell

22 The Great Gatsby – F Scott Fitzgerald

23 Bleak House – Charles Dickens

24 War and Peace – Leo Tolstoy

25 The Hitch Hiker’s Guide to the Galaxy – Douglas Adams (eerst het hoorspel, toen het boek en onlangs de film)

26 Brideshead Revisited – Evelyn Waugh

27 Crime and Punishment – Fyodor Dostoyevsky

28 Grapes of Wrath – John Steinbeck

29 Alice in Wonderland – Lewis Carroll

30 The Wind in the Willows – Kenneth Grahame*

31 Anna Karenina – Leo Tolstoy

32 David Copperfield – Charles Dickens

33 Chronicles of Narnia – CS Lewis

34 Emma – Jane Austen

35 Persuasion – Jane Austen

36 The Lion, The Witch and The Wardrobe – CS Lewis

37 The Kite Runner – Khaled Hosseini

38 Captain Corelli’s Mandolin – Louis De Berniere

39 Memoirs of a Geisha – Arthur Golden

40 Winnie the Pooh – AA Milne

41 Animal Farm – George Orwell

42 The Da Vinci Code – Dan Brown

43 One Hundred Years of Solitude – Gabriel Garcia Marquez*

44 A Prayer for Owen Meaney – John Irving

45 The Woman in White – Wilkie Collins

46 Anne of Green Gables – LM Montgomery

47 Far From The Madding Crowd – Thomas Hardy

48 The Handmaid’s Tale – Margaret Atwood*

49 Lord of the Flies – William Golding

50 Atonement – Ian McEwan

51 Life of Pi – Yann Martel

52 Dune – Frank Herbert

53 Cold Comfort Farm – Stella Gibbons

54 Sense and Sensibility – Jane Austen

55 A Suitable Boy – Vikram Seth

56 The Shadow of the Wind – Carlos Ruiz Zafon (ben ik na het vijfde hoofdstuk of zo mee gestopt, ik kwam er niet doorheen, wát een saai boek)

57 A Tale Of Two Cities – Charles Dickens

58 Brave New World – Aldous Huxley

59 The Curious Incident of the Dog in the Night-time – Mark Haddon*

60 Love In The Time Of Cholera – Gabriel Garcia Marquez

61 Of Mice and Men – John Steinbeck (het eerste engelse boek dat ik ooit las, verplicht natuurlijk, begreep er helemaal niets van)

62 Lolita – Vladimir Nabokov

63 The Secret History – Donna Tartt*

64 The Lovely Bones – Alice Sebold

65 Count of Monte Cristo – Alexandre Dumas

66 On The Road – Jack Kerouac

67 Jude the Obscure – Thomas Hardy

68 Bridget Jones’s Diary – Helen Fielding

69 Midnight’s Children – Salman Rushdie

70 Moby Dick – Herman Melville (ooit aan begonnen, moet ik toch eens afmaken)

71 Oliver Twist – Charles Dickens

72 Dracula – Bram Stoker

73 The Secret Garden – Frances Hodgson Burnett

74 Notes From A Small Island – Bill Bryson

75 Ulysses – James Joyce (ik zou graag zeggen dat ik die écht nog eens ga lezen maar ik weet dat ik het niet eens ga proberen, dus laat ik maar eerlijk blijven)

76 The Bell Jar – Sylvia Plath

77 Swallows and Amazons – Arthur Ransome

78 Germinal – Emile Zola

79 Vanity Fair – William Makepeace Thackeray

80 Possession – AS Byatt

81 A Christmas Carol – Charles Dickens

82 Cloud Atlas – David Mitchell

83 The Color Purple – Alice Walker

84 The Remains of the Day – Kazuo Ishiguro

85 Madame Bovary – Gustave Flaubert

86 A Fine Balance – Rohinton Mistry

87 Charlotte’s Web – EB White

88 The Five People You Meet In Heaven – Mitch Albom

89 Adventures of Sherlock Holmes – Sir Arthur Conan Doyle

90 The Faraway Tree Collection – Enid Blyton

91 Heart of Darkness – Joseph Conrad

92 The Little Prince – Antoine De Saint-Exupery

93 The Wasp Factory – Iain Banks

94 Watership Down – Richard Adams

95 A Confederacy of Dunces – John Kennedy Toole

96 A Town Like Alice – Nevil Shute

97 The Three Musketeers – Alexandre Dumas

98 Hamlet – William Shakespeare*

99 Charlie and the Chocolate Factory – Roald Dahl*

100 Les Miserables – Victor Hugo 

De BBC gaat er van uit dat de meeste mensen maar 6 van deze 100 boeken hebben gelezen, ik kom zelf op 34. Helemaal uitgelezen dan, met Harry Potter ben ik bijna klaar bijvoorbeeld. Valt me eigenlijk wel tegen. Het verbaast me ook dat er titels tussen zitten waar ik zelfs nog nooit van heb gehoord (Enid Blyton is toch van de Vijf??). Ik troost me maar met de gedachte dat dat komt omdat ik niet Brits ben.

Laser 3.14

Originally uploaded by rotkehlchen

Bij Edwin las ik over zijn voorliefde voor graffiti artiest Banksy. Ik had nog nooit van hem gehoord en vond het wel interessant om iets over hem te lezen. Goh, zo Engels allemaal, dat kennen we hier helemaal niet. Maar vanavond realiseerde ik me opeens dat “we” hier in Amsterdam wel zoiets hebben. Wij hebben Laser 3.14.

Voor mensen die regelmatig door Amsterdam fietsen (of lopen) een heel gewoon verschijnsel, iets dat helemaal bij de stad hoort. Zo gewoon dat ik me het moment niet meer herinner waarop ik hem voor het eerst bewust zag. Zo’n moment waarop je in het voorbijgaan graffiti op een schutting ziet staan en in de lach schiet. Of waarbij je je nog een keer omdraait om te kijken of je het wel goed gelezen hebt. En voordat je doorhebt dat bij deze slogan dezelfde naam staat als bij die andere quotes die je opvielen ben je alweer een paar maanden verder. Die eerste keer moet zeker 10 jaar geleden zijn.

Laser 3.14 schrijft (uit beleefdheid) zijn teksten alleen op tijdelijke muren: op bouwschuttingen, dichtgetimmerde panden en steigerdoek. Zijn Engelstalige teksten zijn soms grappig en soms onbegrijpelijk maar gaan wel altijd ergens over. Zijn identiteit houdt hij geheim, maar hij heeft door de jaren heen wel een aantal interviews gegeven. Die maakten de mythe overigens alleen maar groter omdat hij daarin tegenstrijdige verhalen vertelde.

Zijn fans hebben op Flickr een pool gemaakt van zijn werk, hij heeft een website, een weblog en sinds vorige week donderdag ook een boek. De foto’s in dit boek zijn weer afkomstig van Flickr. Hoezo “user generated content”?

Hij noemt zichzelf dichter, kunstenaar (hij exposeert ook) en striptekenaar. Is het kunst? Ik weet het niet. Ik ga het boek in elk geval niet kopen, ik laat me liever verrassen op straat.