In actie tegen censuur

Toen ik dit filmpje voor het eerst zag dacht ik dat het een parodie was, ik begreep alleen niet zo goed waarop. Een klein beetje doorklikken leerde dat het om een hele serieuze actie gaat.

Wat blijkt: de Tucson Unified School District board in Arizona heeft besloten om het vak Mexican-American studies op te heffen en om een groot aantal boeken van Mexicaans-Amerikaanse schrijvers te verbieden. Ze gingen daarbij zelfs zover dat bestuursleden persoonlijk scholen langs gingen om boeken uit klassen te verwijderen. In reactie daarop werd in het naburige Texas Librotraficante opgericht, dat de verboden boeken weer Arizona in wil smokkelen. Ze zamelen zoveel mogelijk boeken in en brengen die in een demonstratieve optocht terug naar Arizona. Daar richten ze Underground Libraries op en bouwen ze een netwerk om Mexicaans-Amerikaanse literatuur te promoten. Hier kun je meer lezen over de actie.

Dit soort verhalen kan ik alleen maar in opperste verbazing lezen omdat die verhalen over censuur zo ontzettend ver van mijn bed en van de situatie hier in Nederland staan. Maar aan de andere kant: het maakt wel veel creativiteit los, en dit soort mooie acties.
Vraag me wel eens af of wij dat ook kunnen, als we nog dieper in de shit komen als branche….

Leesbevordering voor de klassiekers

Een hiphop clipje als introductie op Much ado about nothing van Shakespeare.

Afgelopen dagen organiseerde READ magazine een moderne uitvoering van dit toneelstuk via Facebook. Gedurende drie dagen (26, 27 en 28 april) kon je via berichten op Facebook de verwikkelingen volgen van een stel pubers die elkaar onmoeten, verliefd worden en elkaar na veel gedoe uiteindelijk krijgen. Het verhaal ontvouwt zich vooral via de commentaren bij de diverse berichten, in een bij Facebook passend taalgebruik. Knap verzonnen en goed gedaan, vooral omdat ze zo te zien dicht bij het oorspronkelijke verhaal zijn gebleven. Het project is inmiddels afgerond, maar nog (even) te volgen via Tumblr. 

Dit lijkt me een originele manier om (jonge) mensen enthousiast te maken voor een klassieker uit de Westerse literatuurgeschiedenis.

Ik vraag me af of dat ook de bedoeling is van de eBooks eregalerij die gisteren gepresenteerd is. Vermoedelijk niet, maar ik vraag me wel af wat dan wel de bedoeling is van die eregalerij. Krijg een beetje de indruk dat er niet echt een bedoeling achter zit maar dat ze de galerij gebouwd hebben “omdat het kon”. Ik vind hem prachtig hoor, hartstikke leuk die achtergrondinformatie en die filmpjes maar wat is de diepere gedachte hier achter? Een eerste aanzet voor “de” digitale bibliotheek Nederland? Klassieke literatuur beschikbaar maken voor een groot publiek? Mensen die geen zin hebben om naar het Pantheon in het Letterkundig Museum te gaan toch een glimp gunnen van wat daar te zien is? 

Wat is het doel van deze eregalerij? Wat is de doelgroep? Waar komt dit opeens vandaan? Is dit een voorproefje, wordt de hele Basisbibliotheek op deze manier uitgewerkt? Waarom is daar een aparte eregalerij voor gebouwd, waarom kon dat niet worden toegevoegd aan die digitale Basisbibliotheek? En waarom verwijst de site van Bibliotheek.nl niet naar die eregalerij? Het is nu een op zichzelf staand iets dat opeens uit de lucht is komen vallen. En het doel daarvan is me een raadsel.

Dit is ook kunst

Ilona Verhoeven maakt boekjes. Af en toe tenminste, als ze zin heeft. En tijd. Het zijn mini-boekjes en ze doet alles zelf: ze schrijft het verhaal, doet de vormgeving, de productie en de distributie.

Het zijn meestal vreemde verhalen, of vervreemdende verhalen. Soms licht absurdistisch, soms droevig maar er schuurt altijd iets. Er zit altijd een bijzonder tintje aan haar verhalen.

Dat is niet alleen zo in de boekjes die ze maakt, maar ook bij de verhaaltjes die ze schrijft op haar website. Daar schrijft ze in de rubriek Flessenpost Berichten gevonden in een fles aan de oever van een lange rivier aan de rand van het internet. Altijd goed geschreven, soms grappig, soms bizar maar altijd intrigerend.

Ze maakt ook een tijdschrift: Aqua Alta. Dat ken ik niet zo goed, ik weet alleen dat het laatste nummer El Auto heette en volledig bestond uit advertenties voor te koop staande auto’s die in Berlijn huis-aan-huis in de brievenbus gegooid worden. Want Ilona woont regelmatig in Berlijn.

En ze maakt ook “echte” boeken. Zoals het jubileumboek van Berenschot. Want ze moet wel ergens geld mee verdienen; de Zines en de boekjes zijn hobby. Of noodzaak. Of kunst. Ze zijn in elk geval heel bijzonder.

De uitgaves van Ilona zijn te koop in verschillende boekhandels in Amsterdam:  o.a. in het Atheneum Nieuwscentrum, de Pantheon Boekhandel en Boekhandel Zwart op Wit maar als je haar een mailtje stuurt wil ze je er vast wel eentje toesturen.

Een pakje uit Chicago

Toen ik gisteravond laat thuis kwam uit Londen  (daarover later meer) vond ik een pakje bij de post. Een heel mooi pakje. Zonder afzender, maar ik herkende mijn eigen handschrift en het moest dus wel een reactie zijn van Gabriel Levinson van o.a. de Bookbike. Zoals ik al eerder schreef heb ik in het kader van zijn Deusexpagina project een recensie aangevraagd.

In het pakje zat geen recensie, maar iets heel anders en iets zeker zo leuks:

een notitieboekje met een heel aardig briefje dat het Deusexpagina project gestopt is, vandaar dat het waarschijnlijk ook niet meer terug te vinden is op zijn website.

Als dank voor de getoonde belangstelling stuurt hij me daarom dit zelfgemaakt notitieboekje… Ik vind het geweldig! Ben er een beetje stil van, en ik ga nadenken over een gepaste reactie. En over waar ik dat prachtige boekje voor ga gebruiken. Iemand nog tips voor een van beide?

Een literair experiment

Dit had een een stukje moeten worden over de Bookbike.  Over een enthousiaste leesbevorderaar uit Chicago die bij mooi weer met zijn speciaal gebouwde driewieler naar een park rijdt en er gratis boeken uitdeelt aan iedereen die er een wil hebben. De boeken die hij uitdeelt koopt hij met geld dat hij speciaal voor dit doel inzamelt.

En ik had willen schrijven over de problemen waar hij in terecht kwam met de parkwachters die hem verboden zijn goede werk te verrichten en hoe hij gered werd door de Openbare bibliotheek. Heel aandoenlijk allemaal, maar dat moet je zelf maar lezen.

Want op de site van Bookbike las ik ook over een ander initiatief van Gabriel Levinson, de man achter de boekenfiets. En dat vind ik eigenlijk veel spannender. Hij bedacht Deusexpagina: een literair experiment. Schrijvers maken een recensie van een boek dat niet bestaat.  De recensie wordt niet gepubliceerd maar op verzoek uitgetypt (!) en naar de aanvrager opgestuurd. Hiermee wil Levinson het genre van de literaire recensie opnieuw uitvinden. Hij ziet het als An exercise in literary quantum, readers become active participants in realizing the imagined: by reading the book’s review, you validate the book’s existence.

Ik vind het geweldig! Daarom heb ik een aanvraag voor een recensie ingediend, per post. En de unieke recensie wordt ook per post bezorgd. Als het goed gaat tenminste. Spannend..

Annie verheerlijking

Ik heb het eerste deel van de Annie MG dramaserie gemist, dus misschien ligt het daaraan dat ik niet helemaal “in” het verhaal kom, maar na drie delen durf ik het wel toe te geven: ik vind er niks aan, aan die serie.

Het is ongetwijfeld een cinematografisch hoogstandje, en ik zie ook wel hoe knap het allemaal is, visueel en verhaaltechnisch. Maar toch klopt er iets niet. Sinds zuster Klivia bij De wereld draait door zei dat ze de serie niet goed vond omdat de humor ontbrak durf ik ook wel te bekennen dat ik het niet zo goed vind want het is toch een soort van vloeken in de kerk. De serie is zo ontzettend bejubeld in alle voorpubliciteit. ..

Nou was het ontbreken van humor mij nog niet eens opgevallen (maar het ís wel zo), mijn bezwaar zit hem meer in een paar nét-niet dingen. De showballetten die steeds nét niet synchroon gaan, de vreemde keuze van liedjes en vooral ook de vreemde, platgeslagen arrangementen van de liedjes waardoor ze allemaal even neuzelachtig klinken. Mijn grootste bezwaar zit hem in de rare kronkels waardoor de 15 jarige Annie Zeeuwse boerinnetjes een liedje ziet zingen dat ze pas op 66-jarige leeftijd zal schrijven. Dat vind ik wel een hele simpele manier om inspiratie te verbeelden.

Maar ja, met een regisseur die heel trots vertelt dat ze het boek van Annejet van der Zijl niet gelezen heeft had ik het misschien ook wel kunnen verwachten. “Ik wilde er mijn eigen Annie van maken”. Hoezo “mijn eigen Annie”? Dan had je geen biografie als uitgangspunt voor je film moeten nemen maar een fantasie Annie moeten maken.

Niet dat ik nou zo’n enorme Annie M.G. Schmidt-adept ben voor wie Annie heilig is. Van oorsprong jeugdbibliothecaris dus me ten volle bewust van het enorme belang van Annie voor de Nederlandse jeugdliteratuur, maar op latere leeftijd was het gewoon een enorm ijdel en chagrijnig mens, laten we eerlijk zijn. En al die mensen die zo dwepen met Annie “omdat ze zo lekker stout is”, daar word ik ook een beetje moe van.  Hou nou toch op. Dat versje moet je vooral in zijn tijd zien: nu is dat echt achterhaald want ik vind het gemiddelde Nederlandse kind veel te stout. Kunnen we haar niet gewoon zien als iets uit een geschiedenisboekje? Als een schrijfster die tussen de jaren 50 en 80 heel veel heeft betekent voor de Nederlandse jeugdliteratuur en de ontwikkeling van de Nederlandse musical? Die we af en toe nog eens uit de kast halen. Maar die verder wel iets uit het verleden is? En het verleden moeten je koesteren, dat is zo. Maar niet verheerlijken. En zeker niet heilig verklaren.

Zo, dat moest er even uit. Ga ik vanavond naar deel vier kijken? Waarschijnlijk wel. Maar ik moet ook nog een aantal mensen bellen, dus misschien laat ik dat wel voor gaan.

Gelezen

Het is niet mijn gewoonte om op dit blog over boeken te schrijven die ik gelezen heb, dat laat ik liever aan schrijverdezes over. Die leest veel meer dan ik en kan er boeiend over schrijven. Maar ik ben bevangen door een enorme zendingsdrift met betrekking tot dit boek dus ik ga het toch proberen.

P.F. Thomése zat bij mij in het vakje zeer literair:  “ooit nog eens wat van lezen want hij schijnt wel goed te zijn maar dat doe ik wel als ik zin heb in zware kost”. Ik heb hem één keer zien optreden, op Dijkshoorns Weerwoord Live, in Paradiso. Na een aantal flamboyante optredens van Nico en zijn vrienden struikelde Thomése nogal schutterig het toneel op en las met zachte en licht bekakte stem een tamelijk onbegrijpelijk fragment uit zijn nieuwe boek voor. Hij leek opgelucht dat hij na 5 minuten het podium weer mocht verlaten. Nico was oprecht blij en trots dat Thomése aanwezig was en dat vatte ik op als aanbeveling. Maar nog steeds: zwaar, want onbegrijpelijk.

Uiteindelijk is het er dan toch van gekomen en ik ben helemaal bekeerd. Al neem ik aan dat J.Kessels the novel niet representatief is voor Thoméses oeuvre. De NBD annotatie luidt: Twee oudere jongeren toeren in een walm van sigarettenrook en country-muziek van Tilburg naar de rosse buurt van Hamburg om een precair klusje te klaren. Formeel klopt die beschrijving maar hij is wel heel tuttig en daarmee wordt het boek echt tekort gedaan. De achterflap komt meer in de buurt: het krankzinnige verslag van een ongewenste reis van de schrijver P.F. Thomése met zijn beste vriend (en favoriete personage) J. Kessels naar Sankt Pauli, Hamburgs uitgewoonde hoerenbuurt, en weer terug naar Tilburg.

Het boek is door de kritiek welwillend ontvangen, al heb ik het idee dat sommige recensenten niet goed wisten wat ze er nou mee moesten. Wat mij betreft is het boek gedeeltelijk een pastiche. In de eerste hoofdstukken moest ik steeds aan High fidelity van Nick Hornby denken: ook zo’n semivolwassen man die alleen maar over muziek kan praten. Maar al snel schiet Thomése door en gaat het verhaal in de versnelling, over de kop en weer terug. Het is grof en geestig, en héél erg Brabants. Alleen een pastiche schrijven vond de schrijver waarschijnlijk te saai dus er zitten een aantal lagen (of laagjes?) in die ik niet allemaal heb begrepen maar die het wel interessant maken. Hij beweerde dat ik hem goed kende. Shit, ook dat nog. “Van vroeger”, expliceerde hij met de precisie van een schot hagel. Vroeger is een lange tijd, makker, dacht ik bij mezelf. Daarin kon veel voorgoed verloren raken. Meer in ieder geval dan je terug zou willen vinden. Een paar alinea’s verder komt de schrijver erachter dat de man aan de telefoon iemand uit zijn jeugd is wiens vader een snackbar had die Van Vroeger heette. En dat is natuurlijk de grap: want iedereen weet dat snackbars niet Van Vroeger heten, zeker niet in Tilburg. (De Hap of D’n Engel ja, maar niet Van Vroeger) Dus ervaring met Brabanders helpt wel om dit boek op zijn waarde te kunnen schatten lijkt me. Het feit dat die man met die licht bekakte stem hele platte teksten kan produceren maakt het wat mij betreft extra geestig.

Hij goochelt met werkelijkheid en fictie. Zo is de schrijver hoofdpersoon in zijn eigen boek (hij wil zich aan een Duitse hoer voorstellen met de woorden: Ich bin der Autor dieser Scheisse maar bedenkt dan dat zij waarschijnlijk niet in literatuur geïnteresseerd is) en hij reist rond met zijn goede vriend J. Kessels, hoofdpersoon in een eerder boek van hem. Thomése heeft een vriend die Kessels heet en die van muziek houdt maar je mag (voor zijn eigen geestelijke gezondheid) hopen dat hij in het echt minder zwartgallig is dan in dit boek. En de omhooggevallen manager Berend de Bray (die vroeger gewoon Bertje de Braaij heette) woont in Zaltbommel, de plaats waar Thomése volgens zijn eigen biografie een deftige jeugd heeft door gebracht. Die Berend is overigens ook onvergetelijk met zijn managementgebabbel uit een boekje.

Een aanrader voor mensen die bij zinnen als: ”En doet er voor mijn eigen ook maar een kroketje in leggen”  een schok van herkenning krijgen en dan op zijn minst gaan grinniken. En die van de snackbar-scenes uit Draadstaal houden.

Ik heb me inmiddels wat meer verdiept in Thomése en weet dat mijn vooroordeel in het geheel niet klopt dus ik zal mijn leven beteren en me onderdompelen in zijn oeuvre. Jammer dat ik zijn optreden op het Tilburgse Festival van Absurde gemist heb: moet een een hele bijzondere ervaring geweest zijn.

Mijn keuze uit de wereldliteratuur

Naar aanleiding van mijn post over de Boek meme rondom de BBC boekenlijst onstond er op het blog van Festina Lente een discussie over de betreffende lijst. Want er stonden (uiteraard?) geen Nederlandse titels op de lijst en in de discussie werden ook andere lijsten aangedragen die beter of representatiever zouden zijn. Maar op al die andere lijsten viel ook het nodige aan te merken dus vroeg ik me af of het niet leuk zou zijn om zelf zo’n lijst te maken. Gewoon al die lijsten naast elkaar leggen, in elkaar schuiven en dan flink wat wieden. Klonk simpel maar ook als een gigantische klus. Misschien later nog eens, als ik tijd had.

Maar wat een toeval: de dag nadat ik het voorstelde maakte ik mijn ongelukkige smak en kreeg ik opeens ontzettend veel tijd. Het heeft even geduurd maar hier is dan mijn keuze uit de verzamelde wereldliteratuur. Ik heb nog steeds niet het gevoel dat dit de ultieme lijst is maar ik heb besloten dat ik hem los moet laten, dus hier komt ie:

1  Emma – Jane Austen  

2  De Bijbel

3  Woeste hoogten – Emily Bronte

4  David Copperfield – Charles Dickens

5  Misdaad en straf – Fjodor Dostojewski

6  Alice in Wonderland -Lewis Carroll

7  De vanger in het graan – J.D. Salinger

8  Anna Karenina – L. N. Tolstoj

9  Winnie de Poeh – A.A. Milne

10 De boerderij der dieren - George Orwell

11 Honderd jaar eenzaamheid – Gabriel Garcia Marquez

12 Heer der vliegen – William Golding

13 Heerlijke nieuwe wereld – Aldous Huxley

14 Moby Dick – Herman Melville 

15 Ulysses – James Joyce

16 Madame Bovary – Gustave Flaubert

17 Hart der duisternis – Joseph Conrad

18 Ilias & Odyssee – Homerus 

19 Hamlet – William Shakespeare

20 Op zoek naar de verloren tijd – Marcel Proust 

21 Decamerone – Giovanni Boccaccio

22 Medea – Euripides 

23 Max Havelaar – Multatuli

24 Don Quichot van La Mancha – Miguel de Cervantes

25 Reis naar het einde van de nacht – Louis-Ferdinand Céline

26 De kleine prins – Antoine De Saint-Exupery

27 Gijsbrecht – Joost van de Vondel

28 Faust – Johann Wolfgang Goethe 

29 De pest – Albert Camus

30 De gedaanteverwisseling – Franz Kafka

31 Graaf van Monte Cristo – Alexandre Dumas

32 De kersentuin – Anton Tsjechov

33 Lijmen / Het been – Wilem Elsschot

34 Sprookjes – Hans Christiaan Andersen

35 Het Martyrium – Elias Canetti 

36 De goddelijke komedie – Dante Alighieri

37 Fabels van Aesopus

38 De avonden – Gerard Reve

39 Dode zielen – N.V. Gogol

40 Van den Vos Reynaerde

41 Robinson Crusoë – Daniel Defoe

42 Het verdriet van België – Hugo Claus 

43 De uitvreter / Titaantjes / Dichtertje – Nescio

44 Beminde – Toni Morrison 

45 Dracula – Bram Stoker

46 Lolita – Vladimir Nabokov

47 Historiën - Herodotus

48 Catch 22 – Joseph Heller

49 Rebecca – Daphne Du Maurier

50 De grote Gatsby – F Scott Fitzgerald

51 Oblomov – I.A. Gontsjarov

52 De avonturen van Sherlock Holmes – Sir Arthur Conan Doyle

53 Spaar de spotvogels – Harper Lee

54 Gevaarlijke liefde – Choderlos de Laclos

55 Kees de jongen – Theo Thijssen

56 Tijl Uilenspiegel

57 De stille kracht – Louis Couperus

58 Les misérables – Victor Hugo

59 Blokken / Knorrende beesten / Bint – F. Bordewijk

60 Gullivers reizen – Jonathan Swift

61 Pluk van de Petteflet – Annie M.G. Schmidt

62 De kelner en de levenden – Simon Vestdijk

63 Het portret van Dorian Gray – Oscar Wilde

64 Het achterhuis – Anne Frank

65 Van de koele meren des doods – Frederik van Eeden

66 Een nagelaten bekentenis – Marcellus Emants

67 Lady Chatterly’s minnaar – D.H. Lawrence

68 De druiven der gramschap – John Steinbeck

69 De Toverberg – Thomas Mann

70 De aanslag – Harry Mulisch

71 Dokter Zjivago – Boris Pasternak

72 Terug naar Oegstgeest – Jan Wolkers

73 Naar de vuurtoren – Virginia Woolf

74 Voor wie de klok luidt – Ernest Hemingway

75 De donkere kamer van Damocles – Willem Frederik Hermans 

76 Terugkeer naar Brideshead  – Evelyn Waugh 

77 Onderweg – Jack Kerouac

78 Camera Obscura – Hildebrand

79 Het rood en het zwart – Stendhal

80 Verhalen – Guy de Maupassant

81 Het bureau – J.J. Voskuil

82 Slachthuis vijf – Kurt Vonnegut

83 Alle mensen zijn sterfelijk – Simone de Beauvoir

84 Pippi Langkous – Astrid Lindgren

85 De duivelsverzen – Salman Rushdie

86 De wereld volgens Garp – John Irving

87 Frankenstein – Mary Shelley

88 Germinal – Emile Zola

89 Effi Briest – Theodor Fontane

90 Huckleberry Finn  - Mark Twain

91 Een kamer met uitzicht – E.M. Forster

92 In ongenade - J.M. Coetzee  

93 Breakfast at Tiffany’s – Truman Capote

94 Pygmalion – Bernard Shaw

95 De blikken trommel / Günther Grass 

96  De tijgerkat / G. Tomasi di Lampedusa

97 Schaaknovelle / Stefan Zweig 

98 American psycho – Brett Easton Ellis

99 Carmen – Prosper Merimée

100 Symposion – Plato

Verantwoording: het startpunt was de BBC lijst, die heb ik vergeleken met de lijsten van Sargasso en Perpetua zoals die in het blog van Festina werden genoemd en met de lijst die Leon op zijn blog presenteert. Verdere aanvulling heb ik gevonden bij de de Penguin classics en de Salamander klassiekers en bij mijn eigen smaak natuurlijk. De eerste 17 titels van de lijst zijn titels die in meer dan twee lijsten tegelijk voorkwamen, die leken me onaantastbaar. Verder heb ik een paar criteria gehanteerd:

- alleen proza, geen poëzie of essays, wel toneelstukken

- elke schrijver mag er maar één keer opstaan

- niet alleen literaire kwaliteiten tellen, ook het bredere cultureel-maatschappelijke verband telt mee

Nogmaals, deze lijst heeft geen enkele pretentie en er is over veel dingen te discussiëren. Ik heb zelf ook lang getwijfeld of ik nou bv. De stille kracht moest kiezen of Eline Vere, of Oliver Twist of een Christmas Carol. Sommige koos ik heel bewust, soms was de keuze willekeurig. En bij de allerlaatste controle (schrijf ik alle namen wel goed?) vielen er toch nog een paar titels af. Ik hoor graag wat er ontbreekt (mag alleen als je aangeeft wat er dan af moet) of waar ik een verkeerde keuze heb gemaakt.

Update 27/7: -Op advies van Festina Lente is Julius Caesar vervangen door Herodotus en omdat volgens haar Symposion van Plato er in moest heb ik Jan Cremer het veld laten ruimen. 

-Léon wees me er op dat Frederik van Eeden twee keer in de lijst stond dus moest de Kleine Johannes plaats maken voor De tijgerkat van Lampedusa.

-Op aandringen van Schrijverdezes heeft Coetzee een plekje in de lijst gekregen, dat ging ten koste van Raymond Chandler.

BBC boek Meme: hoeveel heb jij er gelezen?

 

Een paar weken geleden kwam ik een  nieuwe boek Meme tegen, gebaseerd op de Big Read van de BBC. In december 2003 werd onder leiding van de BBC (en begeleid door een spectaculaire campagne) het beste boek ooit gekozen. De top 100 uit deze campagne was het uitgangspunt voor deze meme, enigszins aangepast en geactualiseerd.

 Instructie voor deze Meme:

1.  Kijk naar deze lijst en maak de boeken die je gelezen hebt vet.

2. Zet een sterretje (*) bij de boeken die je geweldig vindt.

3. Cursiveer de boeken die je van plan bent te lezen.

 

 1. Pride and Prejudice – Jane Austen

2 The Lord of the Rings – JRR Tolkien (ben halverwege deel twee gestopt, telt dus niet)

3 Jane Eyre – Charlotte Bronte

4 Harry Potter series – JK Rowling (moet het laatste deel nog)

5 To Kill a Mockingbird – Harper Lee

6 The Bible (waar een studie Kunstgeschiedenis al niet goed voor is)

7 Wuthering Heights – Emily Bronte

8 Nineteen Eighty Four – George Orwell

9 His Dark Materials – Philip Pullman

10 Great Expectations – Charles Dickens

11 Little Women – Louisa M Alcott*

12 Tess of the D’Urbervilles – Thomas Hardy

13 Catch 22 – Joseph Heller

14 Complete Works of Shakespeare (heb wel bijna alles gezien op toneel, maar dat is iets anders dan gelezen natuurlijk)

15 Rebecca – Daphne Du Maurier

16 The Hobbit – JRR Tolkien (die heb ik dan weer wel ooit met veel plezier gelezen)

17 Birdsong – Sebastian Faulks

18 Catcher in the Rye – JD Salinger

19 The Time Traveller’s Wife – Audrey Niffenegger (ben halverwege gestopt omdat ik het zo’n zeurboek vond)

20 Middlemarch – George Eliot

21 Gone With The Wind – Margaret Mitchell

22 The Great Gatsby – F Scott Fitzgerald

23 Bleak House – Charles Dickens

24 War and Peace – Leo Tolstoy

25 The Hitch Hiker’s Guide to the Galaxy – Douglas Adams (eerst het hoorspel, toen het boek en onlangs de film)

26 Brideshead Revisited – Evelyn Waugh

27 Crime and Punishment – Fyodor Dostoyevsky

28 Grapes of Wrath – John Steinbeck

29 Alice in Wonderland – Lewis Carroll

30 The Wind in the Willows – Kenneth Grahame*

31 Anna Karenina – Leo Tolstoy

32 David Copperfield – Charles Dickens

33 Chronicles of Narnia – CS Lewis

34 Emma – Jane Austen

35 Persuasion – Jane Austen

36 The Lion, The Witch and The Wardrobe – CS Lewis

37 The Kite Runner – Khaled Hosseini

38 Captain Corelli’s Mandolin – Louis De Berniere

39 Memoirs of a Geisha – Arthur Golden

40 Winnie the Pooh – AA Milne

41 Animal Farm – George Orwell

42 The Da Vinci Code – Dan Brown

43 One Hundred Years of Solitude – Gabriel Garcia Marquez*

44 A Prayer for Owen Meaney – John Irving

45 The Woman in White – Wilkie Collins

46 Anne of Green Gables – LM Montgomery

47 Far From The Madding Crowd – Thomas Hardy

48 The Handmaid’s Tale – Margaret Atwood*

49 Lord of the Flies – William Golding

50 Atonement – Ian McEwan

51 Life of Pi – Yann Martel

52 Dune – Frank Herbert

53 Cold Comfort Farm – Stella Gibbons

54 Sense and Sensibility – Jane Austen

55 A Suitable Boy – Vikram Seth

56 The Shadow of the Wind – Carlos Ruiz Zafon (ben ik na het vijfde hoofdstuk of zo mee gestopt, ik kwam er niet doorheen, wát een saai boek)

57 A Tale Of Two Cities – Charles Dickens

58 Brave New World – Aldous Huxley

59 The Curious Incident of the Dog in the Night-time – Mark Haddon*

60 Love In The Time Of Cholera – Gabriel Garcia Marquez

61 Of Mice and Men – John Steinbeck (het eerste engelse boek dat ik ooit las, verplicht natuurlijk, begreep er helemaal niets van)

62 Lolita – Vladimir Nabokov

63 The Secret History – Donna Tartt*

64 The Lovely Bones – Alice Sebold

65 Count of Monte Cristo – Alexandre Dumas

66 On The Road – Jack Kerouac

67 Jude the Obscure – Thomas Hardy

68 Bridget Jones’s Diary – Helen Fielding

69 Midnight’s Children – Salman Rushdie

70 Moby Dick – Herman Melville (ooit aan begonnen, moet ik toch eens afmaken)

71 Oliver Twist – Charles Dickens

72 Dracula – Bram Stoker

73 The Secret Garden – Frances Hodgson Burnett

74 Notes From A Small Island – Bill Bryson

75 Ulysses – James Joyce (ik zou graag zeggen dat ik die écht nog eens ga lezen maar ik weet dat ik het niet eens ga proberen, dus laat ik maar eerlijk blijven)

76 The Bell Jar – Sylvia Plath

77 Swallows and Amazons – Arthur Ransome

78 Germinal – Emile Zola

79 Vanity Fair – William Makepeace Thackeray

80 Possession – AS Byatt

81 A Christmas Carol – Charles Dickens

82 Cloud Atlas – David Mitchell

83 The Color Purple – Alice Walker

84 The Remains of the Day – Kazuo Ishiguro

85 Madame Bovary – Gustave Flaubert

86 A Fine Balance – Rohinton Mistry

87 Charlotte’s Web – EB White

88 The Five People You Meet In Heaven – Mitch Albom

89 Adventures of Sherlock Holmes – Sir Arthur Conan Doyle

90 The Faraway Tree Collection – Enid Blyton

91 Heart of Darkness – Joseph Conrad

92 The Little Prince – Antoine De Saint-Exupery

93 The Wasp Factory – Iain Banks

94 Watership Down – Richard Adams

95 A Confederacy of Dunces – John Kennedy Toole

96 A Town Like Alice – Nevil Shute

97 The Three Musketeers – Alexandre Dumas

98 Hamlet – William Shakespeare*

99 Charlie and the Chocolate Factory – Roald Dahl*

100 Les Miserables – Victor Hugo 

De BBC gaat er van uit dat de meeste mensen maar 6 van deze 100 boeken hebben gelezen, ik kom zelf op 34. Helemaal uitgelezen dan, met Harry Potter ben ik bijna klaar bijvoorbeeld. Valt me eigenlijk wel tegen. Het verbaast me ook dat er titels tussen zitten waar ik zelfs nog nooit van heb gehoord (Enid Blyton is toch van de Vijf??). Ik troost me maar met de gedachte dat dat komt omdat ik niet Brits ben.

Lezen als politieke daad

In Frankrijk is een literaire rel ontstaan omdat president Sarkozy zich tot twee keer toe in het openbaar heeft afgevraagd waarom er in het toelatingsexamen voor een baan bij de overheid vragen worden gesteld over het boek La Princesse de Clèves. Waarom is ervaring als vrijwilliger niet net zo belangrijk als dit boek uit je hoofd kennen? De Papieren man schreef er al eerder over.

Op zich natuurlijk helemaal niet zo’n rare vraag maar vanwege het politieke en culturele klimaat in Frankrijk is het lezen van La Princesse de Clèves inmiddels een daad van verzet. De verkoopcijfers van deze 17e eeuwse liefdesroman zijn sterk gestegen, er worden openbare lezingen van het boek georganiseerd en op de Salon du Livre vorige maand waren buttons met de tekst “Je lis La Princesse de Clèves” niet aan te slepen. 

Ik smul van dit soort verhalen, vooral omdat het zo ontzettend onvoorstelbaar is dat dit in Nederland zou gebeuren. Ik probeer me graag voor te stellen dat het wél zou kunnen. Als we er even van uit gaan dat er in Nederland ook zo’n staatsexamen zou bestaan dan zou Belle van Zuylen vast de plaats van Madame de la Fayette innemen. Maar ik kan me met geen mogelijkheid voorstellen dat Balkenende iets vergelijkbaars zou doen. Hij zou er waarschijnlijk een paar ontzettend flauwe grapjes over maken maar verder niet. Geert Wilders daarentegen zie ik daar wel een enorm nummer van maken. Hij zou waarschijnlijk weer goedkoop scoren met opmerkingen in de categorie “bezopen” of “van de zotte” en daar zou de rest van de politiek hem mee laten wegkomen.

Is onze premier daarmee opeens een intellectueel? Dacht het niet. Maar het zegt wel iets over het verschil in cultuur. Misschien moeten we zo’n examen alsnog invoeren, lijkt me geen slecht idee als rijksambtenaren verplicht cultuur opsnuiven. Als ze weten dat Belle van Zuylen nog steeds in binnen- en buitenland gelezen wordt.

In dit land vragen verslaggevers zich op tv hardop af waarom de Koningin nou alwéér naar de opera gaat en niet naar een leuke musical. Dus het lijkt me geweldig als een klassieke roman onderdeel wordt van een politiek debat, als het lezen van een boek een politieke daad wordt.