Verhalen uit de Airport Library #3

Een van de dingen die het werken in de Airport Library zo leuk maakt (naast alle interessante mensen die je spreekt) is de locatie. Het blijft elke keer weer bijzonder om op Schiphol rond te lopen, zowel vóór als achter de douane. In de vertrek- en aankomsthallen vóór de douane hangt een uitgelaten sfeer met al die uitzwaaiers en afhalers en ik krijg er altijd weer een soort van vakantiegevoel.

De bibliotheek ligt in het gebied achter de douane. Om daar zomaar rond te lopen vind ik, ook na twee jaar, nog steeds bijzonder. Alleen al de overgang van voor naar achter de douane is bijzonder. Alle airport librarians hebben een Schipholpas. Voordat we die kregen zijn niet alleen onze dossiers doorgelicht door de marechaussee  maar hebben we ook een veiligheids- examen moeten afleggen. Je betreedt het gebied achter de douane via een veiligheidssluis waar zowel je Schipholpas als je iris gescand wordt. En dan is het toch elke keer weer spannend of die deur open gaat of niet.

Eenmaal aan de airside kom je in een hele andere wereld terecht: een wereld van uitgelaten touristen op weg naar hun vakantiebestemming, van vermoeide reizigers die al een halve wereldreis achter de rug hebben, van hyperactieve kinderen die van pure opwinding nog drukker dan normaal zijn en van verveelde zakenlui die geroutineerd hun zoveelste reisje aftikken. En van de meer dan 60.000 mensen die op Schiphol werken. Allemaal herkenbaar aan hun Schipholpas. Het is niet zo dat we elkaar groeten, zoals motorrijders op de snelweg, maar er is toch altijd wel die blik van verstandhouding. Wíj zijn wel lid van de club en al die reizigers hier niet. Wij hebben wel een pasje en zij niet.

Die pas maakt je ook herkenbaar voor reizigers. Niet alleen in de bibliotheek maar overal op Schiphol. Die maakt dat mensen denken dat je weet waar de MacDonalds is en of er een brievenbus is en waar je stroopwafels kunt kopen en vanaf welk perron de trein naar Amsterdam vertrekt. En ja, dat weet ik inderdaad. Want ik ben een bibliothecaris….

Poëzie op Schiphol

Het doel van de Airport Library is het promoten van Nederlandse kunst en cultuur. Dat doen we niet alleen door boeken en filmpjes beschikbaar te stellen aan transit passagiers maar ook door tentoonstellingen te laten maken door musea en culturele instellingen. Traditionele tentoonstellingen in onze vitrines en fototentoonstellingen op de beeldschermen in de bibliotheek.

Sinds een paar weken draait op een van die schermen het schermgedicht Welcome Stranger van dichter K. Michel en vormgever Dirk Vis. Het schermgedicht bestaat uit een animatie van dansende letters die elke keer als het wordt afgespeeld weer nieuwe verbanden vormen. Het is gebaseerd op de naam voor het spel ‘stoelendans’ in verschillende talen. Speciaal voor de Airport Library is het gedicht Welkom vreemdeling van K. Michel in het Engels vertaald.

Hier kun je het geanimeerde Welcome stranger zien.

Het werk kwam tot stand in het kader van het project Poëzie op het scherm, dat eens in de twee jaar gezamenlijk door het Nederlands Letterenfonds en het Mondriaan Fonds wordt georganiseerd.

Een mooie actie vind ik het zelf, zo’n samenwerking van de bibliotheek met verschillende culturele partijen. En het gedicht zorgt voor verstilling in de hectische en commerciële omgeving van het vliegveld, een van de nevendoelen van de Airport Library. Zoiets zou natuurlijk ook mooi zijn in een gewone bibliotheek, geanimeerde gedichten op een scherm, want die schermen die hangen er meestal toch al. We zijn nu aan het onderzoeken of er een vervolg kan komen op Welcome stranger: daarbij denken we aan een presentatie waarin animaties achter elkaar vertoond worden. En als we zo’n verzameling geanimeerde gedichten eenmaal gemaakt hebben dan kan die ook beschikbaar gesteld worden aan andere bibliotheken. Als die daar tenminste behoeft aan hebben….

Nederland Leest op Schiphol

 Ook in de Airport Library besteden we aandacht aan Nederland Leest. We delen exemplaren van Het leven is vurrukkuluk uit en vandaag organiseerden we een feestje. Dj Gerrit-Jan van Ham draaide jaren ’60 plaatjes op een prachtig pickupje en atrice Wilma Ligthart kroop in de huid van Panda. Ze voerde gesprekken met voorbijgangers over het leven en literatuur en aan de Nederlanders las ze een fragment uit het boek voor. Mensen reageerden blij verrast en er kwamen de meest prachtige antwoorden op de vraag: “Waarom is het leven vurrukkuluk?” Karen Bertrams was er bij en heeft alles gefilmd, dat wordt vast een prachtig filmpje.

Stewardessen, schoonmakers, kantoormensen van Schiphol hebben vandaag kennis gemaakt met het boek en buitenlandse reizigers zijn aangenaam verrast door deze actie. Dat zeiden ze namelijk bijna allemaal met zoveel woorden. Meer foto’s van vanmiddag vind je hier.

Verhalen uit de Airport Library

 Vanmiddag was ik weer op Schiphol, ik had “dienst”. Vanwege de sneeuw en de stakingen in Spanje zijn er gisteren erg veel vluchten gecancelled en hebben mensen moeten overnachten op de luchthaven. Precies het soort gelegenheid waarbij de bibliotheek de wachttijd kan verzachten. Gelukkig vinden de bezoekers dat ook, want het laatste bericht in het Guestbook op de iPads was: I like the library a lot. It is so cozy and intellectual, a perfect distraction from a hectic flight. De eerlijkheid gebied te zeggen dat in ons gastenboek niet alleen maar complimenten staan (al hebben die wel de overhand). De meeste kritiek richt zich op de filmpjes op de iPads die nogal eens haperen vanwege het instabiele draadloze internet. En op het feit dat er geen (gratis) internet is in de bibliotheek. Beide punten zijn geheel terecht, maar liggen helaas buiten onze macht, de lange (commerciële) arm van Schiphol en de KPN en zo…

Elke keer weer ben ik blij verrast om te merken dat de bibliotheek ook echt gebruikt wordt zoals we hadden ingeschat. Mensen zitten er soms uren te bladeren in verschillende boeken of zijn juist ontzettend verdiept in één boek. Zoals die ene man die roerloos aan tafel zat te lezen en maar met moeite afscheid nam van Lundis bleus van Grunberg. Of dat meisje dat alsmaar driftig aantekeningen aan het maken was uit de architectuurgids van Amsterdam. Het blijst waren de Amerikaanse moeder en zoon die hun vlucht naar Philadelphia hadden gemist en al 22 uur aan het wachten waren. Ze hoopten de volgende ochtend weg te kunnen. De zoon (van een jaar of 25) hield heel triomfantelijk het boek Asphalt angels omhoog: “I haven’t read for over 10 years but I’ve nearly finished this book”. 

Het blijst werd ikzelf van deze jongen. Zijn broers en zusje vermaakten zich prima, vooral met de iPads, hij verveelde zich vooral heel nadrukkelijk. Totdat hij in al zijn lamlendigheid een boekje tegen kwam over architectenbureau MVRDV en daar hun beroemde Wozoco zag. Hij begon te stuiteren op zijn stoel en ging opgewonden met het boek al zijn familieleden langs. Die haalden er allemaal hun schouders bij op maar hij bleef de rest van de ochtend geobsedeerd  in dat boek bladeren. Op de site van de Airport Library zijn meer foto’s van hem en zijn familie zien. Die foto’s zijn overigens gemaakt door fotograaf Sander Stoepker.

Dát is voor mij het succes van de Airport Library, daarmee vind ik dat we ons doel bereikt hebben. Dat we door het gerenommeerde designtijdschrift Monocle uitgeroepen zijn tot de beste nieuwe luchthaven voorziening is leuk en een mooi compliment, maar voor dit soort jongens doen we het wat mij betreft.

Overigens twittert de Airportlibrarian ook….

“Ik zou die Airport Library wel eens in het echt willen zien…

… maar ik heb geen plannen om binnenkort te gaan vliegen. Kun je niet iets regelen, Tenaanval?”

“Jazeker! ProBiblio organiseert binnenkort een presentatie over de Airport Library, mét een rondleiding op de luchthaven.”

“Hoezo, een presentatie? Klinkt lekker vaag…”

“Ach da’s weer eens een ander woord dan Biebwatch. En zo is wel duidelijk dat wij presentaties gaan houden over de ervaringen die we hiermee hebben opgedaan, dus niks interactiefs of workshops of zo.”

“Presentaties? Wat heb ik daar aan, behalve dat het leuke verhalen zijn? Ik heb mijn handen vol aan mijn eigen bibliotheek”.

“Omdat we met de Airport Library opeens op een hele andere schaal moesten gaan denken. We kregen met hele andere partijen te maken dan we gewend waren en ons succes kwam o.a. voort uit het feit dat we ons niet hebben laten intimideren, maar onszelf zijn gebleven.”

“Zo’n dag is zeker niet gratis he?”

“Nee inderdaad, het is niet gratis. Maar dat komt voornamelijk omdat er hostessen van Schiphol moeten worden ingehuurd voor de tocht in het gebied achter de douane”.

“Zeker weer alleen voor bibliothecarissen uit Noord- en Zuid-Holland?”

“Nee, iedereen is welkom. Uit een bibliotheek dan. Want de Airport Library staat er namens “de openbare bibliotheken van Nederland”, dus hij is van ons allemaal.”

“Aanmelden via de site?”

“Inderdaad. En vergeet je paspoort niet!”

De Airport Library is open!

Er is de afgelopen maanden heel heel hard aan gewerkt en we hebben er wéken naar toe geleefd maar vanmiddag is de Airport Library dan toch echt geopend.

De opening was een groot succes, al ben ik natuurlijk wel bevooroordeeld.

De openingshandeling van  Prinses Laurentien bestond er uit dat ze een paar boeken toevoegde aan de collectie. Het eerste was het boek The Dutch seaborne empire 1600-1800 van C.R. Boxer, een klassieker als het gaat over de maritieme geschiedenis (volgens de prinses) en gelukkig had ik die nog niet in de collectie.  Uiteraard was er ook aandacht voor taalontwikkeling want daarna kregen we de drie doe- luister- en voelboekjes die ze samen met  de Vereniging van Leesgehandicapten en uitgeverij Rubinstein heeft gemaakt. Met daarbij de toelichting dat deze boeken voor iedereen toegankelijk zijn: ook als je (nog) niet kunt lezen.

Na de officiële openingshandeling had ik het voorrecht om haar rond te leiden door de bibliotheek. Achtervolgd door een batterij fotografen heb ik haar zoveel mogelijk laten zien van de bibliotheek en ze werd alsmaar enthousiaster. Ze was erg geïnteresseerd en oprecht enthousiast, niet alleen over alle boeken die er stonden maar ook over het feit dat de bibliotheek zich op zo’n innovatieve manier presenteert.

We kunnen met zijn allen (ook Schiphol) terugkijken op een zeer geslaagde dag. Nu moeten we dit enthousiasme vasthouden en de bibliotheek gaan uitbouwen. En alvast gaan nadenken over expansie. JFK in New York vind ik wel een leuke plek voor de volgende vestiging van onze Airport Library. 

Het boek van Boxer is gesigneerd door HKH Prinses Laurentien, en zelfs hier kan ze het niet laten om toch een opmerking over laaggeletterdheid te maken….

Cabin crew, take your seats

Het is bijna zo ver: de Airport Library is bijna klaar voor de opening. Over hoe het zo kwam schreef ik al eerder, nu het op uitvoering aankomt heb ik me bezig gehouden met de collectie. Dat betekent dat ik de afgelopen maanden op bezoek ben geweest bij diverse Amsterdamse musea en o.a. de Koninklijke Bibliotheek en het Amsterdams Bureau voor Toerisme om te praten over een mogelijke bijdrage aan de Schipholbibliotheek. Iedereen reageerde positief en bijna iedereen wilde meedoen, al kon de een meer bijdragen dan ander. Niet iedereen had boeken of catalogi in het Engels en niet iedereen kon filmpjes ter beschikking stellen; of omdat ze geen Engelse filmpjes hadden óf omdat filmpjes niet rechtenvrij waren. Want in de Airport Library staan niet alleen maar boeken, maar kun je op iPads ook filmpjes bekijken over Nederlandse kunst en cultuur. Er komt ook een TankU, zodat er zelfs filmpjes gedownload kunnen worden.

Ik heb niet alleen gepraat met musea en instellingen maar ik ben ook naar boekhandels geweest om erg cultureel te shoppen. Het grootste deel van de collectie bestaat uit Nederlandse literatuur in vertaling. Het Nederlands Letterenfonds heeft zijn archief geplunderd en ons dozen vol boeken gestuurd: o.a. Anna Enquist in het Spaans, Jan Wolkers in het Fins en Jan Terlouw in het Vietnamees. Het uitpakken van die dozen was een waar feest, maar ook een puzzel, want het verschil tussen Tsjechisch, Servisch en Hongaars zie ik niet in één oogopslag. Al die boeken heb ik gesorteerd en ook nog eens (heel old skool) gestempeld. De collectie is nog lang niet af, met name bij de filmpjes kunnen we nog heel wat aanvulling gebruiken. Maar het begin is er. Vorige week zijn we begonnen met inrichten maar omdat de techniek ons een beetje in de steek liet zijn we niet zo snel opgeschoten als we wilden. Morgen ga ik weer terug en ik neem aan dat dan alles het doet.

De Airport Library ligt aan de Holland Boulevard, naast het Rijksmuseum, dus als je deze zomer nog gaat vliegen kun je even een kijkje komen nemen. En als je niet gaat vliegen kun je op ons weblog alle details nog eens nalezen.

Ready for take off

Vanochtend ging dan eindelijk het officiële persbericht over de Airport Library de deur uit. We zijn er al jaren mee bezig en het is een opluchting dat het nu eindelijk “out in the open” is.

Het idee is ontstaan vanuit de Strandbibliotheek. Toen die in het eerste jaar een succes bleek zijn we door gaan denken over welke bijzondere plaatsen er nog meer zijn om mensen aan het lezen te brengen, vanuit de gedachte “als de mensen niet naar de bibliotheek komen, dan moet de bibliotheek maar naar de mensen toe”.  We hebben lang en veel gepraat, gedacht, plannen geschreven, plannen herschreven, gerekend, mensen enthousiast gemaakt en mensen overtuigd, maar nu komt ie er dus echt.

In eerste instantie wilden we net als bij de Strandbibliotheek boeken gaan uitlenen maar dat plan hebben we al heel snel laten varen, voornamelijk om logistieke redenen. Daarom richten we ons nu op die andere functie van de openbare bibliotheek: de informatiefunctie. De Airport Library moet de bezoeker een beeld geven van de kunst en cultuur van Nederland. Die bezoeker is een “overstapper”, iemand die onderweg is van Chicago naar Sint Petersburg en die in Amsterdam 4 uur moet wachten op zijn aansluitende vlucht. Die al twee kopjes koffie heeft gedronken, die alle taxfree winkels al heeft bezocht en die dan nóg twee uur over heeft voordat hij weer vertrekt. Die kijkt uit die grote ramen op Schiphol en ziet dan alleen maar vliegtuigen en landingsbanen. Die is 4 uur in Nederland en merkt daar niks van, want die winkels zijn overal hetzelfde. Díe bezoeker moet in de bibliotheek een beeld krijgen van wat hij allemaal mist nu hij het vliegveld niet af kan. In de Airport Library komen de catalogi van alle grote musea te liggen, overzichtswerken van de grote Nederlandse kunstenaars, kun je muziek beluisteren van Nederlandse componisten en musici en kun je filmpjes bekijken (en downloaden) over de Nederlandse geschiedenis en cultuur. Bij het vullen van de bibliotheek krijgen we hulp van een groot aantal Nederlandse culturele instituten die met ons meedenken over wat de hoogtepunten uit onze cultuur zijn.

Het artikel in de Volkskrant van vanochtend heeft veel reacties los gemaakt, op Twitter en op diverse sites en blogs, tot in het buitenland aan toe. En nu moeten we al die enthousiaste reacties nog waarmaken: we zijn hard bezig om alles op tijd af te krijgen. Ik ben er van overtuigd dat het gaat lukken. Helaas hebben we alleen maar hele technische tekeningen van het ontwerp (zoals hierboven) en niet van die mooie, gladde architectenplaatjes maar geloof me: het wordt prachtig.