Boeken die verboden worden

De laatste week van september is in de Verenigde Staten weer Banned Books Week. Als je het zo opschrijft klinkt het bijna gezellig maar het natuurlijk dramatisch dat zoiets nodig is. In het hele land besteden boekhandels en bibliotheken aandacht aan verboden boeken.

Het verbieden van boeken is in de Verenigde Staten veel “gewoner” dan bij ons. Dan gaat het niet om officiële staatscensuur waarbij een boek van overheidswege verboden wordt maar om scholen of bibliotheken die door ouders of de plaatselijke politiek gedwongen worden om boeken uit de collectie te verwijderen.  Het vervreemdende aan de situatie is dat mensen die proberen boeken te verbannen vinden dat ze goede bedoelingen hebben omdat het vaak gaat om kinderboeken die te moeilijk of te zwaar gevonden worden en waartegen kinderen beschermd moeten worden. Maar een boek verbieden kan nooit de oplossing zijn, ik schreef er al eerder over. 

In mijn tijd bij de bibliobussen heb ik menig discussie met christelijke schooldirecteuren gevoerd over onze collectie en meestal kon ik ze wel overtuigen. In de openbare bibliotheek weren wij geen boeken vanwege de inhoud maar het staat elke ouder of leerkracht vrij om dat op individueel niveau wel te doen.

Het blijft bizar om te zien dat er in Amerika vorig jaar 513 pogingen zijn gedaan om boeken te weren. Van de  Most Chalenged Books uit 2008 ken ik alleen De vliegeraar (ja inderdaad, die staat ook op de lijst), op nummer een staat een prentenboek over pinguïns. 

De website van de ALA biedt erg veel informatie, ze zijn duidelijk erg betrokken bij de actie. Met lekker veel verschillende titellijsten (we blijven bibliothecarissen..), gerangschikt op jaar (diverse jaren) of op auteur en zelfs aparte lijsten voor “authors of color”. Er is ook een lijst van klassiekers die verboden zijn en daar heb ik vol verbijstering naar zitten kijken. Want dat sommige boeken in een ver verleden misschien minder lekker lagen en dus geweerd werden snap ik nog wel maar dat Slaughterhouse Five van Vonnegut in 1996 van een leeslijst wordt gehaald omdat het te gewelddadig zou zijn is toch wel bizar (voor degenen die het niet gelezen hebben: het gaat over het bombardement op Dresden tijdens WO 2). En dat  Lord of the Rings in 2001 bij een kerk verbrand (!!) wordt omdat het satanisch zou zijn is helemaal verbijsterend.

Voor het geval je denkt dat zoiets alleen voorkomt in achtergebleven gebieden in het wilde westen is er een mooie googlemap gemaakt die het tegendeel bewijst.  Land of the free, yeah right.

Waar we het voor doen

Miss Dorcas Snodgrass (LOC)  Originally uploaded by The Library of Congress

Het blog van de Feel-good librarian is een van mijn favoriete blogs: verhalen uit de bibliotheekpraktijk in het mid-westen van Amerika.  Het is ontroerend, grappig en soms hartverscheurend.

In haar laatste post beschrijft ze wat voor invloed de kredietcrisis heeft op haar dagelijks werk en daar word ik wel even stil van. Zo komt het wel heel dichtbij.

Dat zie ik ons nog niet zo snel doen, maar misschien vergis ik me?

Meer lessen uit Kopenhagen

 

 

Vorige week heb ik mijn eerste indrukken van het Smart Cities congres in Kopenhagen gegeven. Inmiddels heb ik me wat verder verdiept in wat ik daar gehoord heb, dus hier een vervolg.

Ik heb het rapport Making cities stronger vandaag gelezen en daar heb ik een aantal aardige wetenswaardigheden aan over gehouden die ik hier graag onder de aandacht breng. Het onderzoek is gedaan in opdracht van de ULC en o.a. betaald door de Bill en Melinda Gates Foundation. Het is een onderzoek naar wat openbare bibliotheken bijdragen aan de economie (ondertitel van het rapport is Public library contributions to local economic development). Het is een Amerikaans onderzoek, sommige constateringen zijn voor ons heel vanzelfsprekend, andere zijn weer volledig nieuw. In elk geval voor mij.

De belangrijkste conclusies zijn dat bibliotheken bijdragen aan het bestrijden en voorkomen van laaggeletterdheid en dat ze belangrijk zijn voor de informatievoorziening van het bedrijfsleven. In Kopenhagen werd het rapport samengevat met de kreet “de beste investering die je als samenleving kunt doen is in de geletterdheid van jonge kinderen”. Want een investering van 4 jaar betaalt zich de rest van een mensenleven terug. De hedendaagse economie is een kenniseconomie en daar heb je goed (of zelfs hoog-) opgeleide mensen voor nodig, de bibliotheek kan daar aan bijdragen. Niet alleen door te voorkomen dat kinderen laaggeletterd worden en door het organiseren van alfabetiseringscursussen maar ook door werknemers te scholen in (digitale) vaardigheden. Bibliotheken organiseren cursussen op diverse terreinen waarmee werknemers zich kunnen bij- of omscholen. Daarmee zorgen ze voor Workforce participation (klinkt het Engels toch net wat interessanter).

Daarnaast hebben veel bibliotheken speciale bedrijfsbalies. Die richten zich op kleine bedrijven, zonder R&D afdeling, en bieden informatie en onderzoek aan bedrijven over o.a. economische en technologische ontwikkelingen.

Een laatste punt waarop bibliotheken bijdragen is op het gebied van stedenbouwkundige ontwikkelingen. Een (nieuwe) openbare bibliotheek kan voor een sociale en economische opleving van een gebied zorgen, bibliotheken brengen een nieuwe “loop” van bezoekers mee. De nieuwe bibliotheek van Seattle heeft 8000 bezoekers per dag en de omgeving van de bibliotheek profiteert daarvan mee.

Gemiddeld levert iedere dollar die in openbare bibliotheken wordt geïnvesteerd de samenleving vier dollar op. Doordat er werkgelegenheid wordt gecreëerd, belastingen worden betaald of extra uitgaven in de toekomst worden bespaard. In Kopenhagen hoorde ik het verhaal van een Gouverneur (van een niet nader genoemde staat) die kan voorspellen hoeveel gevangenissen er over 15 jaar nodig zijn aan de hand van het niveau van geletterdheid van 8-jarigen in zijn staat. 

Nogmaals: het is een erg Amerikaans verhaal. Wij zijn in Nederland al erg goed in het bereiken van kinderen in de VVE leeftijd (in het rapport wordt o.a. aangeraden om ouders te trainen in voorlezen of om contact te zoeken met childrens facilities). Maar dat verhaal over supporting small businesses daarentegen is volstrekt nieuw voor me. In Nederland speelt de Kamer van Koophandel een belangrijke rol dus ik weet niet of onze kansen verkeken zijn maar het lijkt me interessant genoeg voor een stadsbibliotheek om het eens uit te zoeken. In dat verband werd er in Kopenhagen verwezen naar een campagne die betaald is door het OCLC. Die campagne was gericht op beleidsmakers en bestond uit advertenties in bestuurstijdschriften waarin de nadruk werd gelegd op wat bibliotheken de samenleving opleveren. De mooiste is van de firma Gallo (van de wijn), hier kun je de PDF bekijken. Zou toch leuk zijn als we zoiets met Heineken konden doen, of met Grolsch…

In de kenniseconomie draait alles om mensen, technologie en een infrastructuur waarin het draait om ideeën, kennis en ervaring. Bibliotheken verhogen het niveau van kennis en economisch potentieel en maken steden daarmee sterker. Mooie conclusie toch, of niet?

Amerika en censuur

 

 

 

Eerlijk gezegd interesseren de Amerikaanse verkiezingen me maar matig. Toen ik Sarah Palin voor het eerst zag vond ik het een geniale vondst van de Republikeinen om zó de zwakke plek van je tegenstander te gebruiken. Maar toen ze eenmaal haar mond opendeed vond ik het een stuk minder grappig, wat een naar mens lijkt me dat! 

En nu blijkt ze ook nog de bibliotheek te hebben willen censureren in haar tijd als burgemeester. Volgens de Anchorage Daily News  (lang leve het internet, ik blijf me erover verbazen dat je die met één druk op de knop zomaar tot je kunt nemen) heeft ze, vlak nadat ze de verkiezing tot burgemeester had gewonnen en nog voordat ze benoemd was, aan de directeur van de Wasilla Library gevraagd hoe die dacht over het, op verzoek, verwijderen van bepaalde boeken uit de collectie. De directeur verklaarde dat daar geen sprake van kon zijn omdat dat censuur zou zijn. Een paar weken later kreeg ze een brief van de nieuwe burgemeester met de mededeling dat ze ontslagen was omdat Palin het gevoel had (!) dat de directeur niet volledig achter haar stond. Na protesten uit de bevolking werd het ontslag ingetrokken.

Enige nuancering past hier wel want de bibliotheekdirecteur had blijkbaar openlijk campagne gevoerd voor de tegenstander van Palin en er waren nog 5 andere hoofden van gemeentelijke diensten (waaronder de chef van politie) die dezelfde brief kregen. Maar toch. Voor een dorpje van krap 7000 inwoners is dat stevige politieke actie en dat past niet in het romantische beeld van een hechte gemeenschap die elkaar door dik en dun steunt. 

Ik noem het ook omdat blijkt dat Palin het niet bij één keer een terloopse vraag heeft gelaten maar er later verschillende keren op terug is gekomen en ook vroeg wat de directeur zou doen als er gedemonstreerd zou worden bij de bibliotheek tegen bepaalde boeken. De directeur heeft inmiddels een andere baan maar in de Amerikaanse bibliotheekwereld is er intussen een stevige discussie over. Alaskaanse bibliothecarissen verklaren dat het allemaal nog veel erger is dan nu naar buiten komt, de ALA wil niet dat er via hun kanalen over gediscussieerd wordt want dat zou hun onafhankelijkheid in gevaar kunnen brengen en er is een blog Librarians against Palin opgezet. Kortom: rumoer en actie! Niks suffe bibliotheek….

Op de site van de gemeente Wasilla is een verklaring te vinden van de huidige burgemeester over het collectiebeleid van de bibliotheek en dat er “no records” zijn van “books being banned or censured ever”. Er staat een keurig lijstje bij van alle vier de titels waar de laatste 25 jaar klachten over zijn geweest bij de bibliotheek en wat daarmee gedaan is. Maar zelfs America (the book) van standup comedian Jon Stewart mocht gewoon blijven staan.

Niks aan de hand dus, qua bibliotheek. Wel eng dat mensen überhaupt op de gedachte komen om de toegang tot boeken te verbieden.