Real men read

“Het viel bibliothecaris Inger Upchurch uit Memphis, Tennessee op dat kinderen heel anders reageerden als er een zwarte man gastvoorlezer in de bibliotheek was. De kinderen waren gebiologeerd omdat ze nog nooit een zwarte man hadden zien voorlezen. Niet zo raar, want in de binnenstad lopen maar weinig positieve rolmodellen rond.”

Deze eerste alinea heb ik min of meer letterlijk vertaald uit een artikeltje over het leesbevorderingsprogramma Real Men Read dat Inger Upchurch naar aanleiding van haar  constatering is begonnen. Ik word een beetje iebelig van dit soort algemeenheden, maar in het land waar gedoe ontstaat over racisme als een zwarte zangeres over kip zingt mag je dit blijkbaar wel zeggen.

Upchurch begon een voorleesprogramma waarbij zwarte mannen een uur per week voorlezen in kinderdagverblijven om zo een future generation of readers  creëren. Het programma is een groot succes en heeft verschillende prijzen gewonnen.

Inmiddels zijn soortgelijke initiatieven in heel Amerika ontstaan: in Atlanta is het een programma waar alle openbare scholen in de stad aan meedoen onder de titel Read, Excel, Achieve, Lead (R.E.A.L.) Men Read. Er zijn hele lesprogramma’s gemaakt met verplichte leeslijsten en een handig overzicht voor ouders.

En in Glassboro N.J. worden mannen op school uitgenodigd om met jongens van alle leeftijden over lezen en over boeken te praten. Ditmaal niet uitsluitend zwarte mannen zo te zien. De school heeft ook een leesclub speciaal voor jongens. Al die activiteiten lijken te werken, kijk maar:

Ik word hier wel blij van…

In actie tegen censuur

Toen ik dit filmpje voor het eerst zag dacht ik dat het een parodie was, ik begreep alleen niet zo goed waarop. Een klein beetje doorklikken leerde dat het om een hele serieuze actie gaat.

Wat blijkt: de Tucson Unified School District board in Arizona heeft besloten om het vak Mexican-American studies op te heffen en om een groot aantal boeken van Mexicaans-Amerikaanse schrijvers te verbieden. Ze gingen daarbij zelfs zover dat bestuursleden persoonlijk scholen langs gingen om boeken uit klassen te verwijderen. In reactie daarop werd in het naburige Texas Librotraficante opgericht, dat de verboden boeken weer Arizona in wil smokkelen. Ze zamelen zoveel mogelijk boeken in en brengen die in een demonstratieve optocht terug naar Arizona. Daar richten ze Underground Libraries op en bouwen ze een netwerk om Mexicaans-Amerikaanse literatuur te promoten. Hier kun je meer lezen over de actie.

Dit soort verhalen kan ik alleen maar in opperste verbazing lezen omdat die verhalen over censuur zo ontzettend ver van mijn bed en van de situatie hier in Nederland staan. Maar aan de andere kant: het maakt wel veel creativiteit los, en dit soort mooie acties.
Vraag me wel eens af of wij dat ook kunnen, als we nog dieper in de shit komen als branche….

“The Librarian Militant, The Librarian Triumphant”, een lezing

Een lezing die David Lankes vorig jaar in Canada gaf op een symposium over de toekomst van de bibliotheek.

Dit is een verhaal waar ik heel erg vrolijk van wordt en niet alleen omdat Lankes veel humor heeft. Zijn belangrijkste punt is dat de bibliotheek bestaat bij de gratie van de bibliothecaris: “What do you call a room stuffed with books? It’s a closet! What do you call an empty room with a librarian? It’s a library! They named the building after us!”

Over hoe bibliothecarissen de samenleving kunnen verbeteren: The mission of librarians is to improve society trough facilitating knowledge creation in their communities. Dat is ook de strekking van zijn The Atlas of New Librarianship. De titel van de lezing verwijst naar een uitspraak van Dewey: The librarian must be the librarian militant before he can be the librarian triumphant. Dat militante he, dat spreekt mij natuurlijk aan .

Dit is een audioweergave met slides van de lezing. Het duurt een uur maar dat is zeer de moeite waard: enthousiast verhaal, losjes vertelt en inspirerend. Als je geen uur de tijd hebt, luister dan alleen het eerste kwartiertje of zo om een idee te krijgen van de strekking.

Aan zijn blog te zien heeft hij deze lezing vaker gegeven, misschien een ideetje voor de volgende  Bibliotheektweedaagse?

Bibliothecarissen in opstand

Bezuinigingen. We ontkomen er niet aan, ik schreef er ook al eerder over.

Onze collega’s in de Verenigde Staten hebben daar al langer last van, vanwege de politieke structuur kunnen de gevolgen van zo’n bezuiniging enorm zijn. In Los Angeles heeft de gemeente voorgesteld om per 1 juli alweer te bezuinigen op de bibliotheek, na een andere bezuiniging eerder dit jaar. 

De Amerikaanse collega’s laten die bezuinigen niet zomaar over zich heen komen: ze voeren actie om het publiek te mobiliseren. Ze zijn een handtekeningen actie begonnen, ze hebben een billboard en een website: Save the library. Daar leggen ze heel duidelijk aan de bezoekers uit wat de gevolgen van deze bezuinigingen zijn. Afgelopen vrijdag hebben ze tijdens de avondspits gedemonstreerd op een van de drukste kruispunten van de stad. Een man of vijftig stonden op alle hoeken van het kruispunt met borden en spandoeken om de aandacht te trekken van de automobilisten. ”Honk if you love your library”. En dat allemaal om er voor te zorgen dat de gemeenteraad op 17 mei tegen het bezuinigingsvoorstel van de burgemeester stemt. Actie! Altijd goed om niet over je heen te laten lopen. Hier zie je trouwens meer foto’s van de demonstratie. 

Ik probeer me dit in Amsterdam voor te stellen: bibliothecarissen die flyers uitdelen op het Spui of bij de pont achter het centraal station. Het is voorlopig in Amsterdam nog niet nodig, maar het lijkt me best een goed idee.

De revival van de bibliobus

Terwijl in Nederland de bibliobussen in het verdom-hoekje zitten (ouderwets, achterhaald, niet 2.0 genoeg) is dat in de rest van de beschaafde wereld helemaal niet het geval. Zo heeft de ALA besloten om dit jaar voor het eerst een National Bookmobile Day te organiseren om de waardering voor de bibliobus tot uiting te brengen.

Ik werd via het onovertroffen Bookpatrol geattendeerd op het project  Behind the wheel of the bookmobile. Documentairemaker Tom Corwin heeft een klassieke bibliobus gekocht die wordt volgeladen met boeken (whatelse) en daarmee maakt hij een tocht, dwars door de Verenigde Staten, over de Lincoln Highway, de eerste intercontinentale highway. Iedereen is welkom in de bus om een boek uit te zoeken, in ruil voor een verhaal over wat boeken voor hem of haar betekenen. Van die tocht maakt  hij een documentaire. Een hele stoet bekende schrijvers heeft al zijn medewerking toegezegd, variërend van Dave Eggers tot Michael Chabon en Scott Turow. 

Via Facebook krijg je al een beeld van de voorbereidingen van de tocht. Een feestje wordt dat volgens mij. Iedereen is enthousiast en iedereen ziet hoe belangrijk boeken kunnen zijn en hoe belangrijk het is om die boeken op een laagdrempelige manier aan de man te brengen. Er is al een film (43 min.) van het bezoek dat Tom Corwin bracht aan Google, in het kader van het authors@google  project, daar legt Tom Corwin uit wat de bedoeling precies is.

Geweldig! Ik blijf het volgen, ben heel benieuwd.

En voor wie er niet genoeg van kan krijgen: op Flickr is een geweldige verzameling foto’s van bibliobussen te vinden.

Heeft de bibliotheek een gezicht?

Ik las een paar weken geleden een interessant stuk over waarom musea zouden moeten bloggen (isn’t that so 2005?). Wat ik zo interessant vond was dat Jim Richardson benadrukt dat een blog het publiek de mogelijkheid biedt om de andere kant van een museum te zien. Je kunt de voorbereidingen voor een tentoonstelling in beeld brengen of werkzaamheden achter de schermen, daar zijn veel mensen nieuwsgierig naar. Op die manier creëer je een menselijk gezicht bij een instituut. Want een Twitter-goeroe leert ons: “Social Media heeft een gezicht nodig wil het écht succesvol zijn”.

Openbare bibliotheken in ons land zijn allemaal driftig aan het experimenten met Social Media, maar een echt gezicht hebben ze nog niet. Als ik de diverse sites en blogs zo eens bekijk blijft het toch vaak beperkt tot interessante en leesbare stukjes over onderdelen van de collectie maar een echt gezicht geven ze de bibliotheek niet. De stukken zijn over het algemeen goed geschreven maar zeer neutraal en soms zelfs veredelde persberichten. Misschien zijn er uitzonderingen op, maar die staan dan niet in de bibliowiki want daar baseer ik mijn mini-onderzoekje op. De bibliotheek Vlissingen gaat op zijn blog het verst met dat persoonlijke gezicht, daar hebben de verschillende berichten een duidelijk andere signatuur en krijg je ook beperkt informatie over de schrijvers ervan. Het blog van de bibliotheek Arnhem is het meest persoonlijk, maar daar heb je weer geen idee van wie het schrijft.

Wat is dat toch, met bibliothecarissen en privacy? Want dat is vast de reden waarom er niet gewoon voluit een naam en het liefst ook nog een foto bij elk stuk staat. Ik herinner me uit het verleden de ellenlange discussies over het dragen van naambordjes in de uitlening. Ook zo’n probleem. Waarom profileren wij ons toch zo slecht? Waarom zijn we niet gewoon trots op onszelf en op wat we doen? Waarom staan we niet voor ons werk en voor onze zaak? Dit ben ik en dit kan ik. Kan ik u helpen?

Ik heb het al eerder gezegd: dat doen ze in Amerika anders. Kijk maar eens naar de bibliotheek van Topeka & Shawnee County. Bij elk bericht op de site staat niet alleen wie het geplaatst heeft maar er staat ook een fotootje bij. En zeer prominent op de site staan de persoonlijke boekrecensies, ook weer voorzien van alle personalia. Prettig lijkt me dat als lezer. En ze plaatsen filmpjes: wat voor tocht legt het boek dat je in de inleverbus stopt af (inclusief een lesje over dat romans op alfabetische volgorde in de kast staan) of over wat de bibliotheekmedewerkers met Facebook doen. Als ik de foto’s van de bibliotheek bekijk ziet ie er nogal gewoontjes uit, maar dit lijkt me een hele prettige plek om te zijn. Schrijverdezes beschrijft hoe de medewerkers van Boekhandel Van Gennep het beeld bepalen van de boekhandel, zo zouden bibliothecarissen (zowel in real life als digitaal) het gezicht moeten zijn van de bibliotheek. Maar helaas, dat zijn we tegenwoordig maar zelden.

Ik wil naar Kansas!

Nawoord: Er is natuurlijk één biblioblogger die wel een heel duidelijk gezicht heeft, namelijk Edwin. Mijn excuus is dat ZBdigitaal niet het officiële blog van de Zeeuwse Bibliotheek is maar Edwin is dankzij zijn blog wel zo’n beetje het gezicht van de bibliotheek. Bij deze rechtgezet. En op het officiële weblog van de Zeeuwse Bibliotheek zijn alle stukken wel voluit ondertekend. Ook weer rechtgezet.

Boeken die verboden worden

De laatste week van september is in de Verenigde Staten weer Banned Books Week. Als je het zo opschrijft klinkt het bijna gezellig maar het natuurlijk dramatisch dat zoiets nodig is. In het hele land besteden boekhandels en bibliotheken aandacht aan verboden boeken.

Het verbieden van boeken is in de Verenigde Staten veel “gewoner” dan bij ons. Dan gaat het niet om officiële staatscensuur waarbij een boek van overheidswege verboden wordt maar om scholen of bibliotheken die door ouders of de plaatselijke politiek gedwongen worden om boeken uit de collectie te verwijderen.  Het vervreemdende aan de situatie is dat mensen die proberen boeken te verbannen vinden dat ze goede bedoelingen hebben omdat het vaak gaat om kinderboeken die te moeilijk of te zwaar gevonden worden en waartegen kinderen beschermd moeten worden. Maar een boek verbieden kan nooit de oplossing zijn, ik schreef er al eerder over. 

In mijn tijd bij de bibliobussen heb ik menig discussie met christelijke schooldirecteuren gevoerd over onze collectie en meestal kon ik ze wel overtuigen. In de openbare bibliotheek weren wij geen boeken vanwege de inhoud maar het staat elke ouder of leerkracht vrij om dat op individueel niveau wel te doen.

Het blijft bizar om te zien dat er in Amerika vorig jaar 513 pogingen zijn gedaan om boeken te weren. Van de  Most Chalenged Books uit 2008 ken ik alleen De vliegeraar (ja inderdaad, die staat ook op de lijst), op nummer een staat een prentenboek over pinguïns. 

De website van de ALA biedt erg veel informatie, ze zijn duidelijk erg betrokken bij de actie. Met lekker veel verschillende titellijsten (we blijven bibliothecarissen..), gerangschikt op jaar (diverse jaren) of op auteur en zelfs aparte lijsten voor “authors of color”. Er is ook een lijst van klassiekers die verboden zijn en daar heb ik vol verbijstering naar zitten kijken. Want dat sommige boeken in een ver verleden misschien minder lekker lagen en dus geweerd werden snap ik nog wel maar dat Slaughterhouse Five van Vonnegut in 1996 van een leeslijst wordt gehaald omdat het te gewelddadig zou zijn is toch wel bizar (voor degenen die het niet gelezen hebben: het gaat over het bombardement op Dresden tijdens WO 2). En dat  Lord of the Rings in 2001 bij een kerk verbrand (!!) wordt omdat het satanisch zou zijn is helemaal verbijsterend.

Voor het geval je denkt dat zoiets alleen voorkomt in achtergebleven gebieden in het wilde westen is er een mooie googlemap gemaakt die het tegendeel bewijst.  Land of the free, yeah right.

Waar we het voor doen

Miss Dorcas Snodgrass (LOC)  Originally uploaded by The Library of Congress

Het blog van de Feel-good librarian is een van mijn favoriete blogs: verhalen uit de bibliotheekpraktijk in het mid-westen van Amerika.  Het is ontroerend, grappig en soms hartverscheurend.

In haar laatste post beschrijft ze wat voor invloed de kredietcrisis heeft op haar dagelijks werk en daar word ik wel even stil van. Zo komt het wel heel dichtbij.

Dat zie ik ons nog niet zo snel doen, maar misschien vergis ik me?

Meer lessen uit Kopenhagen

 

 

Vorige week heb ik mijn eerste indrukken van het Smart Cities congres in Kopenhagen gegeven. Inmiddels heb ik me wat verder verdiept in wat ik daar gehoord heb, dus hier een vervolg.

Ik heb het rapport Making cities stronger vandaag gelezen en daar heb ik een aantal aardige wetenswaardigheden aan over gehouden die ik hier graag onder de aandacht breng. Het onderzoek is gedaan in opdracht van de ULC en o.a. betaald door de Bill en Melinda Gates Foundation. Het is een onderzoek naar wat openbare bibliotheken bijdragen aan de economie (ondertitel van het rapport is Public library contributions to local economic development). Het is een Amerikaans onderzoek, sommige constateringen zijn voor ons heel vanzelfsprekend, andere zijn weer volledig nieuw. In elk geval voor mij.

De belangrijkste conclusies zijn dat bibliotheken bijdragen aan het bestrijden en voorkomen van laaggeletterdheid en dat ze belangrijk zijn voor de informatievoorziening van het bedrijfsleven. In Kopenhagen werd het rapport samengevat met de kreet “de beste investering die je als samenleving kunt doen is in de geletterdheid van jonge kinderen”. Want een investering van 4 jaar betaalt zich de rest van een mensenleven terug. De hedendaagse economie is een kenniseconomie en daar heb je goed (of zelfs hoog-) opgeleide mensen voor nodig, de bibliotheek kan daar aan bijdragen. Niet alleen door te voorkomen dat kinderen laaggeletterd worden en door het organiseren van alfabetiseringscursussen maar ook door werknemers te scholen in (digitale) vaardigheden. Bibliotheken organiseren cursussen op diverse terreinen waarmee werknemers zich kunnen bij- of omscholen. Daarmee zorgen ze voor Workforce participation (klinkt het Engels toch net wat interessanter).

Daarnaast hebben veel bibliotheken speciale bedrijfsbalies. Die richten zich op kleine bedrijven, zonder R&D afdeling, en bieden informatie en onderzoek aan bedrijven over o.a. economische en technologische ontwikkelingen.

Een laatste punt waarop bibliotheken bijdragen is op het gebied van stedenbouwkundige ontwikkelingen. Een (nieuwe) openbare bibliotheek kan voor een sociale en economische opleving van een gebied zorgen, bibliotheken brengen een nieuwe “loop” van bezoekers mee. De nieuwe bibliotheek van Seattle heeft 8000 bezoekers per dag en de omgeving van de bibliotheek profiteert daarvan mee.

Gemiddeld levert iedere dollar die in openbare bibliotheken wordt geïnvesteerd de samenleving vier dollar op. Doordat er werkgelegenheid wordt gecreëerd, belastingen worden betaald of extra uitgaven in de toekomst worden bespaard. In Kopenhagen hoorde ik het verhaal van een Gouverneur (van een niet nader genoemde staat) die kan voorspellen hoeveel gevangenissen er over 15 jaar nodig zijn aan de hand van het niveau van geletterdheid van 8-jarigen in zijn staat. 

Nogmaals: het is een erg Amerikaans verhaal. Wij zijn in Nederland al erg goed in het bereiken van kinderen in de VVE leeftijd (in het rapport wordt o.a. aangeraden om ouders te trainen in voorlezen of om contact te zoeken met childrens facilities). Maar dat verhaal over supporting small businesses daarentegen is volstrekt nieuw voor me. In Nederland speelt de Kamer van Koophandel een belangrijke rol dus ik weet niet of onze kansen verkeken zijn maar het lijkt me interessant genoeg voor een stadsbibliotheek om het eens uit te zoeken. In dat verband werd er in Kopenhagen verwezen naar een campagne die betaald is door het OCLC. Die campagne was gericht op beleidsmakers en bestond uit advertenties in bestuurstijdschriften waarin de nadruk werd gelegd op wat bibliotheken de samenleving opleveren. De mooiste is van de firma Gallo (van de wijn), hier kun je de PDF bekijken. Zou toch leuk zijn als we zoiets met Heineken konden doen, of met Grolsch…

In de kenniseconomie draait alles om mensen, technologie en een infrastructuur waarin het draait om ideeën, kennis en ervaring. Bibliotheken verhogen het niveau van kennis en economisch potentieel en maken steden daarmee sterker. Mooie conclusie toch, of niet?

Amerika en censuur

 

 

 

Eerlijk gezegd interesseren de Amerikaanse verkiezingen me maar matig. Toen ik Sarah Palin voor het eerst zag vond ik het een geniale vondst van de Republikeinen om zó de zwakke plek van je tegenstander te gebruiken. Maar toen ze eenmaal haar mond opendeed vond ik het een stuk minder grappig, wat een naar mens lijkt me dat! 

En nu blijkt ze ook nog de bibliotheek te hebben willen censureren in haar tijd als burgemeester. Volgens de Anchorage Daily News  (lang leve het internet, ik blijf me erover verbazen dat je die met één druk op de knop zomaar tot je kunt nemen) heeft ze, vlak nadat ze de verkiezing tot burgemeester had gewonnen en nog voordat ze benoemd was, aan de directeur van de Wasilla Library gevraagd hoe die dacht over het, op verzoek, verwijderen van bepaalde boeken uit de collectie. De directeur verklaarde dat daar geen sprake van kon zijn omdat dat censuur zou zijn. Een paar weken later kreeg ze een brief van de nieuwe burgemeester met de mededeling dat ze ontslagen was omdat Palin het gevoel had (!) dat de directeur niet volledig achter haar stond. Na protesten uit de bevolking werd het ontslag ingetrokken.

Enige nuancering past hier wel want de bibliotheekdirecteur had blijkbaar openlijk campagne gevoerd voor de tegenstander van Palin en er waren nog 5 andere hoofden van gemeentelijke diensten (waaronder de chef van politie) die dezelfde brief kregen. Maar toch. Voor een dorpje van krap 7000 inwoners is dat stevige politieke actie en dat past niet in het romantische beeld van een hechte gemeenschap die elkaar door dik en dun steunt. 

Ik noem het ook omdat blijkt dat Palin het niet bij één keer een terloopse vraag heeft gelaten maar er later verschillende keren op terug is gekomen en ook vroeg wat de directeur zou doen als er gedemonstreerd zou worden bij de bibliotheek tegen bepaalde boeken. De directeur heeft inmiddels een andere baan maar in de Amerikaanse bibliotheekwereld is er intussen een stevige discussie over. Alaskaanse bibliothecarissen verklaren dat het allemaal nog veel erger is dan nu naar buiten komt, de ALA wil niet dat er via hun kanalen over gediscussieerd wordt want dat zou hun onafhankelijkheid in gevaar kunnen brengen en er is een blog Librarians against Palin opgezet. Kortom: rumoer en actie! Niks suffe bibliotheek….

Op de site van de gemeente Wasilla is een verklaring te vinden van de huidige burgemeester over het collectiebeleid van de bibliotheek en dat er “no records” zijn van “books being banned or censured ever”. Er staat een keurig lijstje bij van alle vier de titels waar de laatste 25 jaar klachten over zijn geweest bij de bibliotheek en wat daarmee gedaan is. Maar zelfs America (the book) van standup comedian Jon Stewart mocht gewoon blijven staan.

Niks aan de hand dus, qua bibliotheek. Wel eng dat mensen überhaupt op de gedachte komen om de toegang tot boeken te verbieden.